LA LUNA: ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΓΝΩΡΙΣΟΥΜΕ ΤΗ ΣΕΛΗΝΗ - ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ 21/01/2013
Ο εκδότης με ενημέρωσε, ότι θα υπάρξει μια καθυστέρηση για τεχνικούς λόγους λίγων ημερών για την κυκλοφορία του βιβλίου. Η αλήθεια είναι, ότι έχει καθυστερήσει πολύ. Υπομονή.
Σας ευχαριστώ.
What time is sunrise or sunset for you? Check this website out (time and date.com).
Αυτή η εγγραφή είναι μόνιμη, για τις νεότερες αναρτήσεις συνεχίστε παρακάτω, just scroll down, thanks, ευχαριστώ
All photos by Alexandros Diamantis
Orion Nebula-M42, NGC 1976 and Orion's sword. Tο Νεφέλωμα του Ωρίωνα, το κόσμημα τ' ουρανού φωτογραφημένο με ολόκληρο το ξίφος του Κυνηγού Ωρίωνα. Βλέπουμε στο επάνω τμήμα δεξιά τη χειρολαβή, όπου εκτείνεται το ξίφος μέχρι κάτω αριστερά της φωτογραφίας. Ο σχηματισμός είναι από άστρα. Η λαμπρότερη περιοχή σχηματισμού νέων άστρων και ένα από τα ομορφότερα και λαμπρότερα Νεφελώματα σ' ολόκληρο τον ουρανό.
H φωτογραφία δείχνει τον Κρόνο υπερεκτεθειμένο-overexposed σε 10 δευτερόλεπτα προκειμένου να εμφανισθούν οι μικροί δορυφόροι του σε μια φωτογραφία ταυτόχρονα. Πράγματι, στις 9 Απριλίου 2007 και με καλή σχετικά ατμόσφαιρα από την Αθήνα και ώρα 23:50:37 εμφανίζονται από αριστερά προς τα δεξιά η Τηθύς-Tethys στην ώρα 10, ο Εγκέλαδος-Enceladus στην ώρα 12 στην κορυφή, ο Τιτάνας-Titan δεξιά στην ώρα 2 περίπου, η Διόνη-Dione περίπου την 5η ώρα και η Ρέα-Rhea στις 6 κάτω από τον Κρόνο-Saturn, αλλά δεξιά και κάτω στη γωνία φαίνεται άλλο ένα σώμα, είναι το φεγγάρι Ιαπετός-Iapetus. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μένα σ' αυτήν την φωτογραφία οφείλεται στο γεγονός, ότι ο Εγκέλαδος είναι μόλις 500 χιλιόμετρα σε διάμετρο, το ένα έβδομο της Σελήνης και το ένα δέκατο του Τιτάνα, όσο περίπου το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Αριζόνα στην Αμερική και η απόσταση του Εγκέλαδου από τη Γη είναι1.500.000.000 (ένα δισεκατομμύριο πεντακόσια εκατομμύρια) χιλιόμετρα. Η φωτογράφησή του, εξαιρετικά σπάνια, προσφέρει μια ιδιαίτερη ικανοποποίηση μαζί, ασφαλώς, με τους άλλους δορυφόρους του Κρόνου. Σε προηγούμενη παρουσίαση της φωτογραφίας στο blog μου, κατά λάθος ο Ιαπετός είχε εμφανισθεί ως ο Υπερίων. Η φωτογραφία έχει ελεγχθεί για την ακρίβεια της με τα καλύτερα αστρονομικά προγράμματα.
Telescope: Celestron 9.25'' XLT Carbon fiber tube, Camera: Sony DSC-H1,
Eyepiece: Baader Hyperion 21 mm
Αthens, Greece, April 22 2007, Time: 22:03:35 local
Αλέξανδρος Διαμαντής
Από μια εσωτερική παρόρμηση θα γράψω λίγα λόγια για την συγκεκριμένη φωτογραφία που πήρα στις 22 Απριλίου 2007, ενώ δεν το έχω κάνει ποτέ μέχρι σήμερα τόσο στο blog μου όσο και σε άλλους χώρους.
Η νύχτα ήταν μοναδική. Η ατμόσφαιρα εξαιρετικά καθαρή και σταθερή σε βαθμό θαυμαστό. Βγήκα στο μπαλκόνι μου, έτσι, όχι με σκοπό να παρατηρήσω, πολύ περισσότερο να φωτογραφίσω, αλλά όταν έριξα μια ματιά στο φεγγάρι νοτιοδυτικά, έμεινα κατάπληκτικτος από τη λάμψη, την καθαρότητα τ' ουρανού και έστηαα αμέσως τον εξοπλισμό.
Η φωτογραφία δείχνει το όρος Άργαίος-Αrgaeus, που έχει ύψος 2.5 χιλιόμετρα και πλάτος 50 χιλιόμετρα, ενώ δεξιά του στη βάση βρίσκεται ο κρατήρας Fabbroni 12 χλμ και προς τα κάτω ο κρατήρας Vitruvius 31 χλμ, και προς τα πάνω ο Dawes 19 χλμ. Δεξιότερα βλέπουμε 2 μικρούς κρατήρες 9 και 7 χιλιομέτρων. Αριστερά του βουνού, όπου από τη θέση φωτογράφισης το άκρο φαίνεται σαν άγαλμα, στην τρίτη "στροφή" ή άνοιγμα ήταν η βάση της αποστολής Απόλλων 17- Apollo 17 και ακόμα πιο αριστερά ο κρατήρας Littrow με διάμετρο 32 χλμ. Από τον κρατήρα αυτόν μέχρι τη βάση του Απόλλων 17 η απόσταση είναι περίπου 30 χιλιόμετρα. Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι το όρος Argaeus, όπου μόνο με 2.5 χλμ ύψος δείχνει τόσο επιβλητικό με τη σκιά του να πέφτει στην επιφάνεια της Σελήνης. Μόνο μετά από μήνες κατάλαβα την μοναδικότητα της φωτογραφίας αυτής, όπου όταν την αναζήτησα στον παγκόσμιο ιστό δεν την βρήκα πουθενά, ούτε από διαστημόπλοια, ούτε από αστεροσκοπεία, ούτε σε περιοδικά αστρονομίας ή βιβλία, ούτε σε ιστοσελίδες αποκλειστικά για τη Σελήνη. Στο κέντρο του φωτογραφικού κάδρου να υψώνεται τόσο μεγάλο και τόσο καθαρά ένα μικρό βουνό 2.5 χιλιομέτρων όταν τη στιγμή της φωτογράφισης η απόσταση Γης-Σελήνης ήταν 375.926 χιλιόμετρα. Aπό τότε όσες φορές κι αν προπάθησα να επαναλάβω τη φωτογράφιση του όρους Argaeus δεν το κατάφερα ποτέ ούτε κατά προσέγγιση, ούτε στο ελάχιστο. Ήταν μια μοναδική βραδιά για μια μοναδική φωτογραφία.
Απεικόνιση του κοσμικού υποβάθρου μικροκυμάτων από το Planck
22 Μαρτίου 2013
Αποκτηθείς από το διαστημικό τηλεσκόπιο Planck της ESA, ο πιο λεπτομερής χάρτης μικροκυμάτων κοσμικού υποβάθρου που δημιουργήθηκε ποτέ - η ακτινοβολία κατάλοιπο από τη Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang) - κυκλοφόρησε χθες, αποκαλύπτοντας την ύπαρξη χαρακτηριστικών που αμφισβητούν τα θεμέλια της σύγχρονης γνώσης μας για το Σύμπαν.
Η εικόνα βασίζεται σε δεδομένα των πρώτων 15,5 μηνών από το τηλεσκόπιο Planck και είναι η πρώτη εικόνα της αποστολής που απεικονίζει όλο τον ουρανό του παλαιότερου φωτός του Σύμπαντος μας το οποίο αποτυπώθηκε στον ουρανό όταν αυτό ήταν μόλις 380 000 ετών.
Εκείνη την εποχή, το νεαρό Σύμπαν ήταν γεμάτο με μια ζεστή πυκνή σούπα από αλληλεπιδρώντα ηλεκτρόνια, πρωτόνια και φωτόνια σε θερμοκρασία περίπου 2700ΊC. Όταν τα πρωτόνια και τα ηλεκτρόνια ενώθηκαν για να σχηματίσουν άτομα υδρογόνου, το φως αφέθηκε ελεύθερο. Καθώς το Σύμπαν διαστάλθηκε, αυτό το φως σήμερα έχει απλωθεί σε μήκη κύματος μικροκυμάτων, που αντιστοιχεί σε θερμοκρασία μόλις 2,7 βαθμούς πάνω από το απόλυτο μηδέν.
Αυτό το "κοσμικό υπόβαθρο μικροκυμάτων" - cosmic microwave background (CMB) - παρουσιάζει μικροσκοπικές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας που αντιστοιχούν σε περιοχές ελαφρώς διαφορετικών πυκνοτήτων σε πολύ πρώιμους χρόνους εκπροσωπώντας τα γενεσιουργά στοιχεία όλης της μελλοντικής δομής: τα αστέρια και τους γαλαξίες του σήμερα.
Σύμφωνα με το καθιερωμένο μοντέλο της κοσμολογίας, οι διακυμάνσεις προέκυψαν αμέσως μετά το Big Bang και επεκτάθηκαν σε κοσμολογικά μεγάλες κλίμακες κατά τη διάρκεια μιας σύντομης περιόδου επιταχυνόμενης διαστολής γνωστή ως πληθωρισμός.
Το Planck σχεδιάστηκε για να χαρτογραφήσει αυτές τις διακυμάνσεις σε όλη την έκταση του ουρανού με μεγαλύτερη ανάλυση και ευαισθησία από ό, τι είχε γίνει ποτέ πριν. Με την ανάλυση της φύσης και την κατανομή των γενεσιουργών στοιχείων στην εικόνα CMB του Planck, μπορούμε να καθορίσουμε τη σύνθεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος από τη γέννησή του μέχρι σήμερα.
Ο ανώμαλος ουρανός του Planck
Συνολικά, οι πληροφορίες που προέρχονται από το νέο χάρτη του Planck παρέχουν μια εξαιρετική επιβεβαίωση του καθιερωμένου μοντέλου της κοσμολογίας με πρωτοφανή ακρίβεια, καθορίζοντας ένα νέο σημείο αναφοράς σε ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα για το περιεχόμενο του Σύμπαντος.
Ωστόσο επειδή η ακρίβεια του χάρτη του Planck είναι τόσο υψηλή, κατέστησε επίσης δυνατή την αποκάλυψη ορισμένων παράξενων ανεξήγητων χαρακτηριστικών που μπορεί να απαιτούν μια νέα φυσική για να γίνουν κατανοητά.
"Η εξαιρετική ποιότητα του πορτρέτου του βρεφικού Σύμπαντος από το;Planck,μας επιτρέπει να ξεφυλλίσουμε προς τα πίσω τις σελίδες της δημιουργίας του Σύμπαντος φτάνοντας μέχρι τα θεμέλια, αποκαλύπτοντας ότι το προσχέδιο του Κόσμου έχει ακόμα δρόμο μέχρι να ολοκληρωθεί; Οι ανακαλύψεις αυτές έχουν καταστεί δυνατές από τις μοναδικές τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί για το σκοπό αυτό από την ευρωπαϊκή βιομηχανία", λέει ο Jean-Jacques Dordain, Γενικός Διευθυντής της ESA.
"Από την κυκλοφορία της πρώτης εικόνας όλου του ουρανού όπως είχε απεικονιστεί από το Planck το 2010, κάνουμε προσεκτικά εξαγωγή και ανάλυση όλων των εκπομπών των νέων στοιχείων που βρίσκονται ανάμεσα σε εμάς και το πρώτο φως του Σύμπαντος, αποκαλύπτοντας το κοσμικό υπόβαθρο μικροκυμάτων με την καλύτερη λεπτομέρεια από ποτέ», προσθέτει ο Γιώργος Ευσταθίου από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, Ηνωμένο Βασίλειο.
Ένα από τα πιο εκπληκτικά ευρήματα είναι ότι οι διακυμάνσεις στις θερμοκρασίες του CMB σε μεγάλες γωνιακές κλίμακες δεν ταιριάζουν με αυτές που προβλέπονται από το καθιερωμένο μοντέλο - τα σήματά τους δεν είναι τόσο ισχυρά όσο αναμενόταν από την δομή μικρότερης κλίμακας που αποκαλύφθηκε από το Planck.
Συνεχίστε το διάβασμα παρακάτω
Η ασυμμετρία και το ψυχρό σημείο
Ένα άλλο σημαντικό εύρημα είναι η ασυμμετρία στις μέσες θερμοκρασίες στα αντίθετα ημισφαίρια του ουρανού. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την πρόβλεψη του καθιερωμένου μοντέλου ότι το Σύμπαν θα πρέπει να είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιο σε οποιαδήποτε κατεύθυνση κοιτάμε.
Επιπλέον, ένα ψυχρό σημείο εκτείνεται πάνω από ένα τμήμα του ουρανού που είναι πολύ μεγαλύτερο από ότι αναμενόταν.
Η ασυμμετρία και το ψυχρό σημείο είχαν ήδη υπαινιχθεί με τον προκάτοχό του Planck, την αποστολή WMAP της NASA, αλλά αγνοήθηκαν σε μεγάλο βαθμό λόγω των έντονων αμφιβολιών για την κοσμική καταγωγή τους.
"Το γεγονός ότι το Planck έχει κάνει μια τόσο σημαντική ανίχνευση αυτών των ανωμαλιών ξεκαθαρίζει οποιεσδήποτε αμφιβολίες σχετικά με την πραγματικότητα τους; Δεν μπορεί πλέον να ειπωθεί ότι είναι ανωμαλίες των μετρήσεων. Είναι πραγματικά δεδομένα και πρέπει να ψάξουμε για μια αξιόπιστη εξήγηση ", λέει ο Paolo Natoli από το Πανεπιστήμιο της Φεράρα, Ιταλία.
"Φανταστείτε να διερευνάτε τα θεμέλια ενός σπιτιού και να διαπιστώνετε ότι κάποια από τα μέρη τους είναι αδύναμα. Μπορεί να μην γνωρίζετε εάν οι αδυναμίες θα ρίξουν τελικά το σπίτι, αλλά θα αρχίζατε πιθανότατα να ψάχνετε τρόπους για να το ενισχύσετε όλο στον ίδιο βαθμό και αρκετά γρήγορα", προσθέτει ο Franηois Bouchet του Ινστιτούτου Αστροφυσικής του Παρισιού.
Ένας τρόπος να εξηγηθούν οι ανωμαλίες είναι να προτείνουμε ότι το Σύμπαν δεν είναι στην πραγματικότητα το ίδιο σε όλες τις κατευθύνσεις σε μεγαλύτερη κλίμακα από ό, τι μπορούμε να παρατηρήσουμε. Σε αυτό το σενάριο, οι ακτίνες του φωτός από το CMB θα έπαιρναν μια πιο περίπλοκη διαδρομή μέσα στο Σύμπαν από ό, τι προηγουμένως είχαμε κατανοήσει, έχοντας ως αποτέλεσμα κάποια από τα ασυνήθιστα πρότυπα που παρατηρήθηκαν σήμερα.
"Απώτερος στόχος μας θα είναι να κατασκευαστεί ένα νέο μοντέλο που προβλέπει τις ανωμαλίες και τις συνδέσεις μεταξύ τους. Αλλά αυτά είναι μακρινά σενάρια; Μέχρι τώρα, δεν ξέρουμε αν αυτό είναι δυνατό και τι είδους νέα φυσική μπορεί να χρειαστεί. Και αυτό είναι συναρπαστικό", λέει ο καθηγητής Ευσταθίου.
Νέα κοσμική συνταγή
Η νέα κοσμική συνταγή
Πέρα από τις ανωμαλίες, όμως, τα δεδομένα του Planck συμφωνούν θεαματικά καλά στις προσδοκίες ενός αρκετά απλού μοντέλου του Σύμπαντος, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξαγάγουν τις πιο εκλεπτυσμένες τιμές ακόμα και για τα συστατικά του.
Η κανονική ύλη που αποτελεί τα αστέρια και τους γαλαξίες συμβάλλει μόλις κατά το 4,9% της πυκνότητας μάζας / ενέργειας του Σύμπαντος. Η σκοτεινή ύλη, η οποία έχει μέχρι στιγμής έχει εντοπιστεί μακριά, έμμεσα από τη βαρυτική επιρροή της, αποτελεί το 26,8%, σχεδόν το ένα πέμπτο περισσότερο από ό, τι στην προηγούμενη εκτίμηση.
Αντίθετα, η σκοτεινή ενέργεια, μια μυστηριώδης δύναμη που πιστεύεται ότι είναι υπεύθυνη για την επιτάχυνση της διαστολής του Σύμπαντος, αντιστοιχεί σε λιγότερο από ό, τι εθεωρείτο μέχρι σήμερα.
Τέλος, τα δεδομένα του Planck καθόρισαν επίσης μια νέα τιμή για το ρυθμό με τον οποίο το Σύμπαν διαστέλλεται σήμερα, γνωστή ως σταθερά του Hubble. Στα 67,15 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο ανά megaparsec, τιμή σημαντικά μικρότερη από την τρέχουσα τυπική τιμή στην αστρονομία. Τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η ηλικία του Σύμπαντος είναι 13,82 δισεκατομμύρια χρόνια.
"Με τους πιο ακριβείς και λεπτομερείς χάρτες μικροκυμάτων του ουρανού που έγιναν ποτέ, το Planck ζωγραφίζει μια νέα εικόνα του Σύμπαντος που μας ωθεί στα όρια της κατανόησης των σημερινών κοσμολογικών θεωριών", λέει ο Jan Tauber, επιστήμονας του έργου Planck της ESA.
"Βλέπουμε μια σχεδόν τέλεια εφαρμογή στο καθιερωμένο μοντέλο της κοσμολογίας, αλλά με ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά που μας αναγκάζουν να επανεξετάσουμε κάποιες από τις βασικές υποθέσεις μας.
"Αυτή είναι η αρχή ενός νέου ταξιδιού και αναμένουμε ότι η συνεχιζόμενη ανάλυση των δεδομένων του Planck θα βοηθήσει να χυθεί φως σε αυτό το αίνιγμα."
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Που θα βρείτε τον κομήτη PanSTARRS
Ο κομήτης PanSTARRS παρ' όλη την προσοχή που λαμβάνει, κατέληξε να είναι μόλις ορατός με γυμνό μάτι, και μόνο εάν ξέρετε ακριβώς πού να κοιτάξετε. Αυτό θα είναι χαμηλά στο λυκόφως, δυτικά ή νοτιοδυτικά, περίπου 45 λεπτά μετά τη δύση του ηλίου. Αυτή την εβδομάδα ο κομήτης αρχίζει να γίνεται αμυδρότερος και κερδίζει λίγο περισσότερο ύψος, όπως φαίνεται από τα μέσα βόρεια γεωγραφικά πλάτη. Να έχετε ένα ζευγάρι κιάλια ή, καλύτερα, ένα τηλεσκόπιο ευρέως πεδίου με χαμηλή μεγέθυνση.
Με κιάλια θα δείτε τον κομήτη χαμηλά στο λυκόφως στα δυτικά. Μην περιμένετε να τον δείτε τόσο λαμπρό όπως φαίνεται παραπάνω!
Δευτέρα, 18 Μαρτίου
Η σελήνη φθάνει σε απόγειο, στο πιο μακρινό σημείο της τροχιάς της γύρω από τη Γη. Θα βρίσκεται 404.261 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της Γης.
Στα δεξιά και κάτω από τη σελήνη βρίσκεται ο Δίας, ενώ πάνω και στα δεξιά της σελήνης είναι ο βήτα του Ταύρου.
Τρίτη, 19 Μαρτίου
Μπορείτε να βρείτε το Πρώτο Τέταρτο της σελήνης ( 8:28 μ.μ.) ψηλά στο νότο καθώς πέφτει το σκοτάδι και στη συνέχεια, να το παρακολουθήσετε καθώς θα βυθίζεται προς το δυτικό ορίζοντα τα μεσάνυχτα. Η Σελήνη ξεκινά το βράδυ ανάμεσα στα αστέρια στο υπόβαθρο του βόρειου Ωρίωνα αλλά περνά στους δυτικούς Διδύμους όταν θα δύσει αργότερα.
Αν και είναι αμυδρότερος από άλλα αστέρια 1ου μεγέθους (έχει μέγεθος 1,36), ο Βασιλίσκος έχει διατηρήσει αυτό το τιμητικό όνομα για χιλιάδες έτη, το οποίο προέρχεται από τα λατινικά και σημαίνει «ο μικρός βασιλιάς» επειδή πίστευαν ότι το αστέρι κυριαρχούσε στον ουρανό. Θεωρήθηκε επίσης ότι ήταν ο «ηγέτης» των τεσσάρων βασιλικών αστεριών της αρχαίας Περσίας. Ο Βασιλίσκος βρίσκεται πιο κοντά στην εκλειπτική από οποιαδήποτε άλλο φωτεινό αστέρι, μόνο μισή μοίρα μακριά από την νοητή γραμμή. Η εκλειπτική ακολουθεί την κίνηση του ήλιου μέσω του ζωδιακού κύκλου κατά τη διάρκεια ενός έτους.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:12 μ.μ.
Τετάρτη, 20 Μαρτίου
Εαρινή Ισημερία στις 2:02 μ.μ. Ο ήλιος τέμνει τον ισημερινό στο ταξίδι του προς βορρά για αυτό το έτος. Η άνοιξη αρχίζει στο βόρειο ημισφαίριο και το φθινόπωρο στο νότιο ημισφαίριο. Τα σημεία ανατολής και δύσης του ήλιου σήμερα συμπίπτουν με τα αντίστοιχα γεωγραφικά σημεία της ανατολής και δύσης.
Νωρίς το βράδυ η σελήνη λάμπει ψηλά στα νοτιοδυτικά. Ψηλότερά της είναι ο Πολυδεύκης και ο Κάστορας. Στα αριστερά της ή πιο χαμηλά στα αριστερά είναι ο Προκύων
Πέμπτη, 21 Μαρτίου
Η Αίγα (Capella), το φωτεινότερο αστέρι του Ηνίοχου, βρίσκεται περίπου 40 μοίρες (4 γροθιές) πάνω από το κεφάλι του Ωρίωνα. Η Αίγα είναι το πιο βορεινό από όλα τα φωτεινότερα αστέρια (1ου μεγέθους ή λαμπρότερα). Με φασματικό τύπο Μ, το ερυθρό χρώμα της είναι χαρακτηριστικό. Απέχει 42 έτη φωτός από τη Γη. Παριστάνει την μητέρα αίγα. Κάτω από το αστέρι και στα δεξιά φαίνεται ένα μικρό ισοσκελές τρίγωνο που ονομάζεται, στα Αγγλικά, "The Kids" ή «τα παιδιά της Αίγας»).
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:52 μ.μ.
Παρασκευή, 22 Μαρτίου
Η πιο κοντινή πλανητική σύνοδος, εδώ και αρκετά χρόνια, λαμβάνει χώρα σήμερα. Δυστυχώς μέσα στο φως του ήλιου. Ο Άρης περνά 43" βόρεια του Ουρανού, αλλά το ζευγάρι βρίσκεται μόλις 6° ανατολικά του άστρου μας και θα είναι χαμένο στο έντονο φως του.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 6:43 μ.μ.
Σάββατο, 23 Μαρτίου
Αριστερά του φεγγαριού αυτό το βράδυ είναι ο Βασιλίσκος και το «Δρεπάνι» του Λέοντα. Μακρύτερα κάτω δεξιά της Σελήνης είναι ο Αλφάρντ, η καρδιά της Ύδρας. Στα δεξιά ή πάνω δεξιά της Σελήνης, μπορείτε να σχηματίσετε το αμυδρό κεφάλι της Ύδρας;
Ο Κρόνος ανατέλλει γύρω στις 10 μ.μ. αυτή την εβδομάδα και εμφανίζεται ψηλά στο νότο στις 3:30 π.μ. Η δακτυλιοειδείς πλανήτης λάμπει με μέγεθος 0,3 και ξεχωρίζει με φόντο τον δυτικό Ζυγό. Εάν στοχεύσετε στον Κρόνο με ένα τηλεσκόπιο, θα δείτε έναν, 18" διαμέτρου, δίσκο που περιβάλλεται από ένα σύστημα δακτυλίων που εκτείνεται στα 42" και γέρνει 19° ως προς τη γραμμή της θέασής μας εδώ από τη Γη.
Κυριακή, 24 Μαρτίου
Ο λαμπρός Δίας περνάει 5° βόρεια του Αλντεμπαράν στο βραδινό ουρανό. Έχει φτάσει σε μέγεθος -2,1 αλλά παραμένει ακόμα φωτεινός. Το φαινόμενο μέγεθός του μίκραινε ακόμα λίγο, στα 36", από ό,τι ήταν στην αρχή της εβδομάδας.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 8:22 μ.μ.
Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσειςΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).
Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide: "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."
Ο Συνάθης Στράτος από την Ποταμιά Θάσου φωτογράφησε την Θάλασσα της Υγρασίας (Mare Humorum) της σελήνης. Χρησιμοποιήθηκε το τηλεσκόπιο SkyWatcher 200mm και η κάμερα Celestron NexImage 5.
Θέλετε να μυηθείτε στο χώρο της αστροφωτογραφίας; Συμβουλευθείτε το βιβλίο Αστροφωτογραφία (εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης) και αποκτήστε τις κατάλληλες γνώσεις για να φωτογραφίσετε το ηλιακό μας σύστημα και πέρα από αυτό).
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής είναι ακόμα χαμηλά στο φως του λυκαυγούς και το μέγεθός του αυξάνει από + 1,5 σε + 0,5 αυτή την εβδομάδα.
Η Αφροδίτη και ο Άρης έχουν χαθεί μέσα στο φως του ήλιου.
Ο Δίας (μέγεθος -2,2, στον Ταύρο) φαίνεται ψηλά στο νοτιοδυτικό ουρανό μετά το ηλιοβασίλεμα και κυριαρχεί στο δυτικό ουρανό αργότερα το βράδυ. Ο πορτοκαλής Αλντεμπαράν, αρκετά αμυδρότερος, είναι χαμηλότερα στα αριστερά του. Στα δεξιά του είναι οι Πλειάδες. Με τηλεσκόπιο, η φαινόμενη διάμετρός του μειώνεται στα 36". Δύει μετά τα μεσάνυχτα.
Ο Κρόνος (μέγεθος +0,3 στο Ζυγό) βγαίνει από τα ανατολικά-νοτιοανατολικά μετά τις 10 μ.μ. Ανατέλλει κάτω αριστερά του Στάχυ και κάτω δεξιά του λαμπρότερού του Αρκτούρου. Στο ξεκίνημα του λυκαυγούς βρίσκεται αρκετά ψηλά στα νότια, κάπου ανάμεσα στον Στάχυ, μακριά στα δεξιά του και τον Αντάρη, μακριά χαμηλότερα και στα αριστερά του.
Ο Κρόνος θα βρεθεί σε αντίθεση τη νύχτα της 27ης Απριλίου.
Ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας έχουν χαθεί στο φως του ήλιου.
Το μεγαλύτερο διεθνές ραδιοτηλεσκόπιο στη Γη, το ALMA (Atacama Large Millimeter/Submillimeter Array), που βρίσκεται στην κατάξερη, μονίμως ανέφελη και θεοσκότεινη έρημο Ατακάμα της Χιλής, σε υψόμετρο πάνω από 5.000 μέτρα στην οροσειρά των Άνδεων, μόλις εγκαινιάστηκε επίσημα. Εδώ και κάποιο διάστημα πάντως ήδη λειτουργούσε, αν και αρκετά κάτω από τις πλήρεις δυνατότητές του.
Μάλιστα ανακοινώθηκαν κιόλας από τους αστρονόμους σημαντικές ανακαλύψεις του τηλεσκοπίου, το οποίο φαίνεται πως μπορεί να ξαναγράψει την ιστορία του σύμπαντος. Ήδη, το ALMA ανίχνευσε τα πιο μακρινά μόρια νερού που έχουν ποτέ βρεθεί στο διάστημα, σε απόσταση περίπου 12,7 δισεκατομμυρίων ετών φωτός.
Στην πραγματικότητα πρόκειται όχι για ένα τηλεσκόπιο, αλλά για μια διάταξη 66 ξεχωριστών αλλά διασυνδεμένων ραδιοτηλεσκοπίων (τα περισσότερα με διάμετρο 12 μέτρων). Από κοινού συνεργάζονται για να δημιουργήσουν εικόνες τόσο λεπτομερείς, που μόνο ένα ενιαίο γιγάντιο τηλεσκόπιο διαμέτρου 16 χιλιομέτρων θα μπορούσε να δώσει. Προς το παρόν, λειτουργούν οι 56 αντένες, ενώ όλες θα τεθούν σε λειτουργία έως το καλοκαίρι (κάθε αντένα έχει βάρος ενός τόνου).
Για την κατασκευή του, που διήρκεσε μία δεκαετία και κόστισε περίπου 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια, συνέβαλαν 19 χώρες. Οι 15 χώρες-μέλη του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου, που βρίσκεται στην ίδια περιοχή, κατέχουν το 37,5%, ενώ σημαντικά μερίδια κατέχουν επίσης οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία.
Για να επεξεργάζεται τα στοιχεία των παρατηρήσεων του ALMA, έπρεπε να κατασκευαστεί ένας σούπερ-υπολογιστής ικανός για 17 πεντάκις εκατομμύρια υπολογισμούς ανά δευτερόλεπτο, ο οποίος στεγάζεται σε ένα κτίριο που λέγεται πως είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στη Γη (μετά από ένα κινεζικό σταθμό τρένων στο Θιβέτ).
Με αφορμή τα εγκαίνια του ALMA, μια ομάδα επιστημόνων, με επικεφαλής τον Γιοακίν Βιέιρα του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας (Caltech), ανακοίνωσαν πως μέσω του ραδιοτηλεσκοπίου παρατήρησαν ότι οι πιο έντονες φάσεις εκρηκτικής δημιουργίας νέων άστρων στο σύμπαν έλαβαν χώρα πολύ νωρίτερα από ό,τι πίστευαν έως τώρα οι αστρονόμοι.
Οι σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις, που έγιναν στα περιοδικά «Nature» και «Astrophysical Journal», δείχνουν ότι απρόσμενα πρόωρα, στην «αυγή» κιόλας του σύμπαντος (που έχει ηλικία 13,7 δισεκατομμυρίων ετών φωτός), στο εσωτερικό γαλαξιών που βρίσκονται σε απόσταση άνω των 12 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη, ήδη υπήρχε ένας «οργασμός» γέννησης τουλάχιστον 1.000 άστρων κάθε χρόνο (έναντι μόλις ενός τον χρόνο στον δικό μας γαλαξία) και αυτό συνέβαινε περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια νωρίτερα από τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις.
Μάλιστα, σε έναν από τους γαλαξίες-νήπια (που όμως ήσαν ήδη λαμπροί όσο 40 τρισεκατομμύρια Ήλιοι), ο οποίος είναι τόσο μακρινός, ώστε το φως του ξεκίνησε το μακρινό ταξίδι του προς τον πλανήτη μας όταν ακόμα το σύμπαν είχε ηλικία μόνο ενός δισεκατομμυρίου ετών φωτός, εντοπίστηκαν μόρια νερού. Είναι η πιο μακρινή στο χωρόχρονο ανίχνευση νερού που έχει γίνει ποτέ.
Οι δορυφορικοί χάρτες της επιφάνειας της Γης που προκαλούνται από σεισμούς αλλάζουν, αλλά ποτέ πριν δεν έχουν γίνει άμεσα αισθητά στο διάστημα ηχητικά κύματα από σεισμό έως τώρα. Ο υπερ-ευαίσθητος δορυφόρος βαρύτητας GOCE της ESA πρόσθεσε ακόμα άλλη μια πρωτιά στον κατάλογο των επιτυχιών του.
Οι σεισμοί δεν δημιουργούν μόνο τα σεισμικά κύματα που ταξιδεύουν μέσω του εσωτερικού της Γης, αλλά οι μεγάλοι σεισμοί κάνουν επίσης την επιφάνεια του πλανήτη να πάλλεται όπως ένα τύμπανο. Αυτό παράγει ηχητικά κύματα που ταξιδεύουν προς τα πάνω μέσα από την ατμόσφαιρα.
Το μέγεθος αυτών των κυμάτων αλλάζει από εκατοστά, στην επιφάνεια της Γης, σε χιλιόμετρα στην λεπτή ατμόσφαιρα σε ύψη 200-300 χιλιομέτρων.
Μόνο ο ήχος χαμηλής συχνότητας - υπόηχος - φτάνει σε αυτά τα ύψη. Με την επιτάχυνση σωματιδίων του αέρα προκαλούνται κάθετες κινήσεις που εξαπλώνονται και συστέλλουν την ατμόσφαιρα.
Σαν σήμερα, η Ιαπωνία θυμάται τα 20 000 άτομα που πέθαναν από το σεισμό και το τσουνάμι που κατέστρεψε τις βορειοανατολικές ακτές της πριν από δύο χρόνια. Νέες μελέτες μέσω του δορυφόρου GOCE της ESA έδειξαν πως αυτός ο μεγάλος σεισμός έγινε επίσης αισθητός στο διάστημα.
Αντιστάθμιση δυνάμεων
Από τότε που εκτοξεύθηκε το 2009, ο GOCE έχει χαρτογραφήσει τη βαρύτητα της Γης με απαράμιλλη ακρίβεια, όντας σε τροχιά στο χαμηλότερο υψόμετρο από κάθε άλλο δορυφόρο παρατήρησης. Σε υψόμετρο όμως λιγότερο των 270 χιλιόμετρα, έχει να αντιμετωπίσει την αντίσταση του αέρα καθώς διασχίζει τα απομεινάρια της ατμόσφαιρας.
Ο έξυπνα σχεδιασμένος δορυφόρος μεταφέρει ένα καινοτόμο κινητήρα ιόντων ο οποίος δημιουργεί προσεκτικά υπολογισμένες ωθήσεις. Οι μετρήσεις που γίνονται παρέχονται από πολύ ακριβή επιταχυνσιόμετρα.
Παρά το γεγονός ότι οι μετρήσεις εξασφαλίζουν ότι ο GOCE παραμένει εξαιρετικά σταθερός κατά τη διάρκεια των χαμηλών τροχιών του με σκοπό να συλλέξει εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις της βαρύτητας της Γης, η ατμοσφαιρική πυκνότητα και οι κάθετοι άνεμοι κατά μήκος της πορείας του μπορούν να συναχθούν από την ώθηση του κινητήρα και τα δεδομένα του επιταχυνσιόμετρου.
Για την αξιοποίηση των δεδομένων GOCE στο μέγιστο, επιστήμονες από το Ερευνητικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής και Πλανητολογίας στη Γαλλία ( Research Institute in Astrophysics and Planetology ), η Γαλλική διαστημική υπηρεσία CNES , το Ινστιτούτο Φυσικής της Γης του Παρισιού και το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Delft στην Ολλανδία ( Delft University of Technology ), με την υποστήριξη της υπηρεσίας της ESAEarth Observation Support to Science Element , έχουν μελετήσει παρελθούσες μετρήσεις.
Οι παραπάνω ανακάλυψαν ότι ο GOCE ανίχνευσε ηχητικά κύματα από το μεγάλο σεισμό που έπληξε την Ιαπωνία στις 11 Μαρτίου 2011.
Όταν ο GOCE διήλθε μέσω αυτών των κυμάτων, τα επιταχυνσιόμετρα του ανίχνευσαν τις κατακόρυφες μετατοπίσεις της περιβάλλουσας ατμόσφαιρας κατά τρόπο παρόμοιο με τα σεισμόμετρα στην επιφάνεια της Γης. Παρατηρήθηκαν επίσης οι διακυμάνσεις που μοιάζουν με κύματα στην πυκνότητα του αέρα.
Ο σεισμός που έγινε αντιληπτός από τον GOCE
Ο Raphael Garcia από το Ερευνητικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής και Πλανητολογίας είπε, "Οι σεισμολόγοι είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι από αυτή την ανακάλυψη, επειδή ήταν πρακτικά οι μόνοι επιστήμονες στη Γη χωρίς ένα όργανο που να βασίζεται σε διαστημική τεχνολογία που να είναι άμεσα συγκρίσιμο με εκείνα που αναπτύχθηκαν στο έδαφος.
"Με αυτό το νέο εργαλείο μπορούν να αρχίσουν να κοιτάζουν προς το διάστημα για να καταλάβουν τι συμβαίνει κάτω από τα πόδια τους."
Το Particle Environment Package ( PEP ) το επιστημονικό πείραμα μιας ελληνικής ομάδας είναι ένα από τα 11 επιλεγμένα πειράματα που θα διεξαχθεί στα πλαίσια της αποστολής Jupiter ICy moons Explorer ( JUICE ) της ESA , μετά από σκληρό ανταγωνισμό, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της αποστολής.
Πρόσφατα, η Επιτροπή Επιστημονικών Προγραμμάτων της ESA ( Science Programme Committee ) ενέκρινε συμπληρωματικά όργανα που περιλαμβάνουν κάμερες και φασματόμετρα, ένα υψόμετρο λέιζερ και ένα ραντάρ που διαπερνά τον πάγο. Τα όργανα θα αναπτυχθούν από επιστημονικές ομάδες από 16 ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων είναι και η Ελλάδα, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.
Το PEP θα αποτελεί ένα από τα 11 βασικά όργανα του σκάφους. Θα διερευνήσει την τρισδιάστατη δομή του δίσκου πλάσματος του Δία και θα χαρτογραφήσει πώς η έντονη ροή του πλάσματος βομβαρδίζει τις επιφάνειες των φεγγαριών του. Και, για πρώτη φορά, θα λάβει δείγματα των αδύναμων ατμοσφαιρών των φεγγαριών με σκοπό την κατανόηση του τρόπου που τα υλικά απελευθερώνονται επάνω και ακριβώς κάτω από την επιφάνεια.
Ανάμεσα στους ερευνητές που συμμετέχουν στο πείραμα PEP είναι και ο διακεκριμένος Ελληνοαμερικάνος αστροφυσικός Σταμάτιος Κριμιζής.
Λίγοι διαστημικοί επιστήμονες έχουν στο ενεργητικό τους τόσες επιτυχίες όπως ο Δρ.Σταμάτης Κριμιζής. Γεννημένος στη Χίο έχει κάνει καριέρα στη NASA , λαμβάνοντας μέρος στην πλειονότητα των μεγάλων αποστολών της υπηρεσίας.
Από τα Voyager 1 και 2 μέχρι το Messenger που εξερευνά σήμερα στον Ερμή, και το Νew Horizons που βρίσκεται καθ΄οδόν για τον Πλούτωνα. Ενώ είχε συμμετάσχει και στην ιστορική αποστολή Galileo , την πρώτη που μελέτησε από κοντά το γιγάντιο σύστημα του Δία.
Ο Δρ.Κριμιζής είναι σήμερα επόπτης του Γραφείου Διαστημικής Έρευνας της Ακαδημίας Αθηνών, επίτιμος διευθυντής του Τμήματος Διαστήματος στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς, πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Αστροναυτικής και εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στην ESA και το 2010 ανέλαβε πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως το όνομα του Δρ.Κριμιζή δόθηκε το 1999 σε έναν αστεροειδή, τον 8323 Krimigis , με απόφαση της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης.
Μέρος επίσης λαμβάνει ακόμα ένας Έλληνας ακαδημαϊκός, ως συνεργαζόμενος ερευνητής, ο επίκουρος καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης, Θεόδωρος Σαρρής, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική συμμετοχή σε προγράμματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος θα συνεχιστεί και την επόμενη γενιά.
Ο σχεδιασμός του οργάνου ΡΕΡ , συντονίζεται από το Σουηδικό Ινστιτούτο Διαστημικής Φυσικής με τη συμμετοχή ινστιτούτων από την Ευρώπη αλλά και τις ΗΠΑ.
Η εξέλιξη αυτή, αναμένεται να ενισχύσει τη συνεργασία της Ακαδημίας Αθηνών με μεγάλα Ιδρύματα του εξωτερικού, όπως αυτή έχει θεμελιωθεί με τη συνεχιζόμενη συμμετοχή της Ακαδημίας στις δραστηριότητες των αποστολών Voyager , που βρίσκεται στα όρια της Ηλιόσφαιρας, Cassini , που είναι στον Κρόνο, και του Messenger , στον Ερμή.
Απόκρυψη της συνέχειας
Λίγα λόγια για την αποστολή JUICE
Η αποστολή JUICE είναι η πρώτη αποστολή μεγάλης κλίμακας του προγράμματος Cosmic Vision 2015-2025 της ESA που θα πραγματοποιήσει επιστημονικά πειράματα για τη μελέτη του γίγαντα πλανήτη αερίου και των μεγάλων φεγγαριών του στα οποία υπάρχουν ωκεανοί.
Προγραμματισμένη να ξεκινήσει το 2022 και να φτάσει στο Δία το 2030, θα περάσουν τουλάχιστον τρία χρόνια κάνοντας λεπτομερείς παρατηρήσεις του μεγαλύτερου πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος και των τριών μεγαλύτερων φεγγαριών του, του Γανυμήδη, της Καλλιστούς και της Ευρώπης.
Τα φεγγάρια αυτά πιστεύεται πως φιλοξενούν απέραντους ωκεανούς νερού κάτω από την παγωμένη επιφάνειά τους. Ο JUICE θα χαρτογραφήσει τις επιφάνειές τους, αφουγκράζοντας το εσωτερικό τους και αξιολογώντας το δυναμικό τους για τη φιλοξενία ζωής στους ωκεανούς τους.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής του, ο JUICE θα παρατηρήσει την ατμόσφαιρα και τη μαγνητόσφαιρα του Δία, και την αλληλεπίδραση και των τεσσάρων δορυφόρων του Γαλιλαίου - τα τρία παγωμένα φεγγάρια και την Ιώ - με τον γιγάντιο πλανήτη αερίου.
Ο JUICE θα καταλήξει να βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Γανυμήδη, όπου θα μελετήσει την παγωμένη επιφάνεια του φεγγαριού και την εσωτερική δομή του, συμπεριλαμβανομένου του ωκεανού που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια του.
Το μεγαλύτερο φεγγάρι στο ηλιακό μας σύστημα, ο Γανυμήδης είναι το μόνο που είναι γνωστό ότι παράγει το δικό του μαγνητικό πεδίο, και ο JUICE θα παρατηρήσει λεπτομερώς τις μοναδικές μαγνητικές αλληλεπιδράσεις και τις αλληλεπιδράσεις πλάσματος με τη μαγνητόσφαιρα του Δία.
"Ο Δίας και τα παγωμένα φεγγάρια του αποτελούν ένα είδος μίνι ηλιακού συστήματος από μόνα τους, προσφέροντας στους Ευρωπαίους επιστήμονες και τους διεθνείς εταίρους μας την ευκαιρία να μάθουν περισσότερα για το σχηματισμό δυνητικά κατοικήσιμων κόσμων γύρω από άλλα αστέρια", λέει ο DmitrijTitov , επιστήμονας της ESA για τη μελέτη της αποστολής JUICE .
Με την Ευρώπη, τον Γανυμήδη και την Καλλιστώ να θεωρούνται πως φιλοξενούν στο εσωτερικό τους ωκεανούς, η αποστολή θα μελετήσει τα φεγγάρια ως εν δυνάμει οικισμούς, προσεγγίζοντας δύο βασικά ζητήματα του προγράμματος Cosmic Vision : ποιές είναι οι προϋποθέσεις για το σχηματισμό των πλανητών και την εμφάνιση της ζωής, και πώς λειτουργεί το Ηλιακό Σύστημα;
με μεγάλη χαρά σας ενημερώνω ότι μετά από αρκετά χρόνια το Ιστορικό Διοπτρικό Τηλεσκόπιο Newall, τέθηκε και πάλι σε λειτουργία και θα συμμετέχει δραστικά στις ξεναγήσεις για το ευρύ κοινό.
Έτσι, οι εραστές του έναστρου νυκτερινού ουρανού θα έχουν την δυνατότητα να παρατηρήσουν τα ουράνια αντικείμενα μέσα από αυτό το μεγάλο τηλεσκόπιο των 62cm. Σημειωτέον, πως το τηλεσκόπιο Newall, την εποχή που κατασκευάστηκε ήταν το μεγαλύτερο Διοπτρικό Τηλεσκόπιο σε ολόκληρο τον κόσμο!
Το τηλεσκόπιο Newall βρίσκεται στον Αστρονομικό σταθμό Πεντέλης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. (συνημμένες φωτό)
Στις βραδινές ξεναγήσεις (καιρού επιτρέποντος), εκτός από την παρατήρηση μέσα από το Μεγάλο Τηλεσκόπιο θα διεξάγεται ελεύθερη συζήτηση με το κοινό και θα πραγματοποιείται περιήγηση στους Αστερισμούς (ουρανογραφία) και προσανατολισμός με το πολικό αστέρα. Επίσης, πριν την προβολή βίντεο, («ταξίδι» στο Ηλιακό Σύστημα και πέρα από αυτό), πραγματοποιείται Ομιλία από τον Αστρονόμο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Νίκο Ματσόπουλο.
Ο σχετικός σύνδεσμος του δια-δικτύου, για τις ημερομηνίες του προγράμματος επισκέψεων (Ινστιτούτο Αστρονομίας και Αστροφυσικής) είναι ο παρακάτω:
Εκεί μπορείτε να αντλήσετε επιπλέον πληροφορίες για πρωινές ξεναγήσεις μαθητών σχολείου, ή για βραδινές ξεναγήσεις σε γκρουπ άνω των 40 ατόμων.
Τέλος, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ώρα προσέλευσης κατά τις βραδινές ξεναγήσεις, μιας και αναμένεται μεγάλος όγκος κοινού, αφού ο εντυπωσιακός πλανήτης Κρόνος με τους δακτυλίους του θα είναι ορατός τους επόμενους μήνες!
Ο Κανιβαλισμός μιας Γιγάντιας Καταιγίδας στον Κρόνο
Της Αστροφυσικού Ελένης Χατζηχρήστου
Σε μια πρωτότυπη επιστημονική δημοσίευση που μόλις είδε το φως της δημοσιότητας, παρουσιάζεται η γέννηση και ο θάνατος μιας γιγάντιας καταιγίδας στον Κρόνο, όπως την κατέγραψε η αποστολή της NASA Cassini. Εκτός από το εντυπωσιακό μέγεθός της αυτή η καταιγίδα παρουσίασε και μια μοναδική πρωτοτυπία: αφού περικύκλωσε τον πλανήτη η κεφαλή συνάντησε και «κατανάλωσε» την ουρά της καταιγίδας, σε ένα μοναδικό φαινόμενο «κανιβαλισμού» στο ηλιακό μας σύστημα.
Εικ2_1: Σειρά εικόνων της αποστολής Cassini που δείχνει την εξέλιξη μιας τεράστιας καταιγίδας που περιέβαλλε τον πλανήτη και στη συνέχεια διαλύθηκε όταν η κεφαλή συνάντησε την ουρά της καταιγίδας, ύστερα από 200 ημέρες (Credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University).
Eik2_2: Η καταιγίδα σε πλήρη εξέλιξη σε αυτό το μωσαϊκό εικόνων της αποστολής Cassini (Credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University).
Όπως γνωρίζουμε, οι Γήινες καταιγίδες εκτρέφονται από τις υγρές αέριες μάζες που επικρατούν πάνω από θερμά ωκεάνεια ύδατα. Κάτι παρόμοιο συνέβη και με την καταιγίδα του Κρόνου που ανακαλύφθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2010 και εκδηλώθηκε σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος 33ο. Το Cassini την παρακολούθησε να μετακινείται με μεγάλη ταχύτητα προς δυσμάς, σχηματίζοντας μια περιστρεφόμενη δίνη η οποία μετατοπίζονταν με πολύ μικρότερη ταχύτητα. Σε μερικούς μόνο μήνες η καταιγίδα περιέβαλε τον πλανήτη στα βόρεια πλάτη, έχοντας διανύσει περιφέρεια μήκους 300.000 χλμ. και σκορπώντας αστραπές και βροντές στο δρόμο της.
Εικ2_3: Η Κρόνεια καταιγίδα ένα μήνα μετά από την εκδήλωσή της, Η λαμπρή κεφαλή είναι στα αριστερά ενώ η περιστρεφόμενη δίνη φαίνεται στα δεξιά της κεφαλής, σαν ένας κυκλικός μπλε σχηματισμός περιστοιχιζόμενος από φωτεινά σύννεφα (Credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University).
Ευτυχώς αυτό το φαινόμενο δεν παρατηρείται ποτέ στις Γήινες καταιγίδες, οι οποίες συνήθως συναντούν περιορισμούς λόγω του ανάγλυφου της Γης (π.χ. βουνά) και οδηγούνται σε σταδιακή αποδυνάμωση και τελικά στη διάλυσή τους. Στον Κρόνο ως γνωστόν δεν υπάρχει ανάγλυφο (δεν υπάρχει καν έδαφος) επομένως τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει τις καταιγίδες από τη στιγμή που θα δημιουργηθούν. Η κεφαλή της εν λόγω καταιγίδας, αφού έκανε τον γύρο του πλανήτη, αναπόφευκτα συνάντησε και πάλι τη δίνη τον Ιούνιο 2011 και τότε αποδυναμώθηκε σταδιακά και τελικά διαλύθηκε στις 28 Αυγούστου. Οι ακριβείς μηχανισμοί που αποδυνάμωσαν την καταιγίδα δεν είναι ακόμη γνωστοί.
Εικ2_4: Η δίνη της γιγάντιας καταιγίδας σταδιακά αποδυναμώνεται και διαλύεται μετά την πάροδο πολλών μηνών (Credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/HamptonUniversity).
Οι επιστήμονες μιλούν για μια καταιγίδα πρωτοφανούς ισχύος που διήρκεσε πάνω από 200 ημέρες και είναι η μεγαλύτερης διάρκειας Κρόνεια καταιγίδα που έχει καταγραφεί ως τώρα). Η δίνη που δημιουργήθηκε είχε έκταση 12.000 χλμ., η μεγαλύτερη που παρατηρήθηκε ποτέ στην τροπόσφαιρα του Κρόνου. Η δύναμη της καταιγίδας ήταν τέτοια που θα μπορούσε να έχει απορροφήσει σχεδόν ολόκληρη τη γήινη ατμόσφαιρα σε 150 ημέρες!
Εικ2_5: Εδώ φαίνεται καθαρά η διεύθυνση του ανέμου στη δίνη που εκτοξεύθηκε από την κεφαλή της Κρόνειας καταιγίδας τον Δεκέμβριο 2010. Η περιστροφική κίνηση της δίνης είναι στην κατεύθυνση των δεικτών του ρολογιού και μετακινείται αργά σε σχέση με την πολύ γρηγορότερη μετακίνηση της κεφαλής της καταιγίδας προς τα δυτικά (Credit: NASA/JPL-Caltech/SSI/Hampton University).
Η εξαιρετικά επιτυχής αποστολή της NASA Cassini στον Κρόνο και τους δορυφόρους του, περιφέρεται γύρω από τον πλανήτη σε πολλές διαφορετικές τροχιές δίνοντας μια πανοραμική εικόνα σε πολλά γεωγραφικά πλάτη και ειδικά στις πολικές περιοχές του πλανήτη. Με αυτό τον τρόπο έχει γίνει δυνατή η φωτογράφηση βίαιων μετεωρολογικών φαινομένων, παλαιότερα στο νότιο και τώρα στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη, ακολουθώντας την εναλλαγή των εποχών του Κρόνου. Στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη καταιγίδες εκδηλώνονται μια φορά το Κρόνειο έτος (ένα έτος στον Κρόνο διαρκεί όσο 30 γήινα έτη). Μάλιστα αυτή την εποχή μια ακόμη εντυπωσιακή καταιγίδα εξελίσσεται στο λεγόμενο βόρειο πολικό εξάγωνο του πλανήτη και καταγράφεται και λεπτομερώς από την αποστολή Cassini.
Εικ2_6: Εικόνα μιας ακόμη Κρόνειας καταιγίδας όπως φωτογραφήθηκε από την αποστολή Cassini στις 27 Νοεμβρίου 2012, από ύψος 400.000 χλμ. πάνω από την επιφάνεια του πλανήτη (Credit: NASA/JPL-Caltech/Space Science Institute).
Η μελέτη αυτών των φαινομένων σε πλανητική κλίμακα είναι εξαιρετικά χρήσιμη, καθώς οι μεταξύ τους συγκρίσεις βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση της αιτίας και των ιδιοτήτων των καιρικών συστημάτων που εκδηλώνονται στους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος..
Για περισσότερες εικόνες του Cassini επισκεφθείτε την ιστοσελίδα http://saturn.jpl.nasa.gov/photos/raw/index.cfm .
Η Γη βρίσκεται σε απόσταση 369.298 χλμ από τη Σελήνη με μέγεθος, δηλαδή, λαμπρότητα, -16.64. Βλέπουμε πόσο λαμπρός φαίνεται ο πλανήτης μας από το φεγγάρι με φωτεινότητα δίσκου 78.16% και βρίσκεται στον αστερισμό των Διδύμων, ενώ μετά τα μεσάνυχτα θα περάσει στον αστερισμό του Καρκίνου και στις 9 Μαρτίου στον αστερισμό του Λέοντα.Η ομορφιά της Γης είναι μοναδική και κανένας δεν θα ήθελε να τη δει να καταστρέφεται από τους κατοίκους της. Αν οι άνθρωποι έχουν περιβάλλον τον πλανήτης μας και ο πλανήτης μας έχει περιβάλλον τους ανθρώπους, ένα κακό περιβάλλον, όπως φαίνεται μέχρι τώρα.
Εικ. Ουρανος: Ο ουρανός του Μαρτίου για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/03/2013 21:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)
Αυτό το Μήνα..
Μπαίνει η άνοιξη και οι ευκαιρίες αστρο-παρατήρησης πληθαίνουν καθώς ο καιρός ζεσταίνει. Αυτό το μήνα οι περισσότεροι εσωτερικοί πλανήτες δεν είναι ορατοί λόγω της κοντινής στον Ήλιο απόστασής τους, σε αντίθεση με τους αέριους πλανήτες Δία και Κρόνο που παρουσιάζουν εξαιρετικές ευκαιρίες αστρο-φωτογράφησης. Ο μεταβλητός αστέρας Αλγκόλ μεσουρανεί μετά το ηλιοβασίλεμα και παραμένει ορατός όλη τη νύκτα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν διπλό αστέρα, τον Αλγκόλ Α που είναι αρκετά λαμπρός (100 φορές λαμπρότερος από τον Ήλιο) γύρω από τον οποίο περιφέρεται ο εξαιρετικά αμυδρός Αλγκόλ Β. Ο τελευταίος περιοδικά επικαλύπτει τον Αλγκόλ Α με αποτέλεσμα την αυξομοίωση της λαμπρότητας του διπλού συστήματος, κάτι που καταγράφεται ως «μεταβλητότητα» του άστρου. Η περίοδος περιφοράς του συστήματος είναι 2 ημέρες, 20 ώρες και 49 λεπτά και κάθε έκλειψη του Αλγκόλ Α διαρκεί περίπου 10 ώρες. Τον Μάρτιο θα έχουμε και την εαρινή ισημερία στις 20 του μήνα, οπότε η διάρκεια της ημέρας και της νύκτας εξισώνονται. Ο Ήλιος φαίνεται να περνάει από το νότιο στο βόρειο ημισφαίριο σηματοδοτώντας την αρχή της άνοιξης για το βόρειο ημισφαίριο της Γης (και την αρχή του φθινοπώρου για το νότιο ημισφαίριο αντίστοιχα).
Το μεγαλύτερο ίσως αστρονομικό γεγονός του μήνα θα είναι ο κομήτης C/2012 L4 ή Pan-STARRS, που «περνάει» στο βόρειο ημισφαίριο και θα είναι πλέον ορατός στο βραδινό ουρανό λίγο μετά το ηλιοβασίλεμα, με αστρονομικό μέγεθος που θα φτάσει ως και -0.2. Έτσι μπορεί κανείς να τον δει εύκολα με κιάλια, ακόμη και με γυμνό μάτι κοιτώντας λίγο πάνω από τον δυτικό ορίζοντα αμέσως μετά το ηλιοβασίλεμα. Στις 10 Μαρτίου ο κομήτης θα φτάσει στο περιήλιο, σε απόσταση μόλις 0.3 αστρονομικών μονάδων, δηλαδή θα βρίσκεται κοντύτερα στον Ήλιο και από τον Ερμή ακόμη. Στις 12 Μαρτίου ο κομήτης θα βρεθεί ακριβώς πάνω από την ημισέληνο προσφέροντας ένα ωραιότατο θέαμα. Στις 19 Μαρτίου θα έχει μετακινηθεί στους Ιχθείς με την ουρά του να δείχνει προς τον βορρά. Μια ακόμη ωραία ευκαιρία φωτογράφησης θα δοθεί στις 4 Απριλίου, όταν ο Pan-STARRS θα περνάει «κοντά» στον γαλαξία της Ανδρομέδας (Μ31). Ο δεύτερος λαμπρός κομήτης του 2013, ο c2012 S1 ή ISON, αυτό το μήνα θα βρίσκεται στους Διδύμους αλλά είναι ακόμη εξαιρετικά αμυδρός (αστρονομικό μέγεθος 15). Κατά τη διάρκεια του έτους θα γίνεται όλο και λαμπρότερος και θα φτάσει στο περιήλιο τον Δεκέμβριο για να μετατραπεί σε ένα λαμπρό Χριστουγεννιάτικο άστρο αστρονομικού μεγέθους -10 ή ακόμη λαμπρότερο!
Εικ. Κομητης: Οι θέσεις του κομήτη Pan-STARRS στη διάρκεια του Μαρτίου (Credit: Sky & Telescope).
Αστρονομικά Γεγονότα που Σημάδεψαν τον Μάρτιο
Στις 25 Μαρτίου 1655 ανακαλύφθηκε ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου Τιτάνας από τον Christian Huygens. Στις 13 Μαρτίου 1781 ανακαλύφθηκε ο πλανήτης Ουρανός (που αρχικά πιστευόταν ότι ήταν κομήτης) από τον William Herschel. Στις 25 Μαρτίου 1961 ο Σοβιετικός δορυφόρος Sputink 10 μετέφερε ένα σκύλο, που άκουγε στο όνομα "Zvezdochka", στο διάστημα για πρώτη φορά στην ιστορία. Στις 18 Μαρτίου 1965 ο Σοβιετικός κοσμοναύτης Alexei Leonov βγήκε από το διαστημόπλοιο Voskhod 2 πραγματοποιώντας τον πρώτο διαστημικό περίπατο στην ιστορία του ανθρώπινου είδους, που διήρκεσε μόλις 10 λεπτά. Στις 8 Μαρτίου 1979 οι εικόνες που έστειλε πίσω στη Γη το Voyager 1 οδήγησαν στην ανακάλυψη ηφαιστειακής δραστηριότητας στο δορυφόρο του Δία Ιώ, το ουράνιο σώμα με την εντονότερη ηφαιστειακή δραστηριότητα στο ηλιακό μας σύστημα.
Βροχές Διαττόντων
Στις 16 Μαρτίου κορυφώνεται μια βροχή μετεωροειδών με φαινόμενο ακτινοβόλο σημείο στον αστερισμό του νότιου ημισφαιρίου Νότιο Στέφανο. Είναι μια καλή στιγμή παρατήρησης γιατί ο αύξων μηνίσκος της Σελήνης θα δύει πριν τα μεσάνυχτα. Ο αναμενόμενος αριθμός μετεωροειδών δεν θα ξεπερνάει τα 15 σε βέλτιστες συνθήκες παρατήρησης.
Στις 22 Μαρτίου κορυφώνονται οι Καμηλοπαρδαλίδες με φαινόμενο ακτινοβόλο σημείο κοντά στο βόρειο πόλο. Δεν περιμένουμε πολλά μετεωροειδή και σε γενικές γραμμές θα κινούνται πολύ αργά (7 χλμ. το δευτερόλεπτο), επομένως δεν αναμένονται να είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά ιδιαίτερα εφ' όσον συμπίπτουν σχεδόν με την πανσέληνο αυτό το Μάρτιο.
Την ίδια ημέρα κορυφώνονται και οι Διδυμίδες, οπότε αναμένονται περί τα 50 μετεωροεδή την ώρα, τα οποία επίσης θα κινούνται εξαιρετικά αργά. Αυτό οδηγεί τους επιστήμονες στην εικασία οτι ίσως έχουν κοινή προέλευση με τους Καμηλοπαρδαλίδες.
Εικ. Διας: Οι ζώνες της ατμόσφαιρας και η Μεγάλη Κόκκινη Κηλίδα του πλανήτη Δία θα είναι ορατές αυτό το μήνα (Credit: NASA).
Πλανήτες
Αυτό το μήνα οι Ερμής, Αφροδίτη και Άρης είναι πολύ κοντά στον Ήλιο και επομένως θα είναι πρακτικά αόρατοι από τη Γη.
Ο Δίας, που μονοπώλησε το ενδιαφέρον μας για πολλούς μήνες, σιγά-σιγά αποσύρεται και δύει πλέον πριν τα μεσάνυκτα. Θα τον εντοπίσουμε στο αστρικό σμήνος των Υάδων, πολύ κοντά στο λαμπρό άστρο Αλδεμπαράν, στον αστερισμό του Ταύρου. Κατά τη διάρκεια του μήνα η διάμετρός του ελαττώνεται από τα 39 στα 36 δευτερόλεπτα τόξου, αλλά ακόμη και με ένα μικρό τηλεσκόπιο θα μπορέσουμε να δούμε πολλές λεπτομέρειες της ατμόσφαιράς του και τους τέσσερεις κοντινότερους δορυφόρους του.
Ο Κρόνος εμφανίζεται ψηλά στον ανατολικό ουρανό, στον αστερισμό του Ζυγού, και είναι ίσως ο μόνος πλανήτης κατάλληλος προς παρατήρηση τον Μάρτιο. Κατά τη διάρκεια του μήνα το φαινόμενο μέγεθός του αυξάνει ελαφρά από +0.4 σε +0.3 ενώ η φαινόμενη διάμετρός του αυξάνει από 17.8 σε 18.6 δευτερόλεπτα τόξου. Οι δακτύλιοι του πλανήτη βρίσκονται σε γωνία 19ο ως προς την κατεύθυνση παρατήρησης, δίνοντας τη δυνατότητα εξαιρετικής φωτογράφησης. Αυτή την εποχή βλέπουμε κυρίως το νότιο ημισφαίριο του πλανήτη ενώ το βόρειο είναι κρυμμένο από τους δακτυλίους. Ο πλανήτης κινείται σε ανάδρομη φορά, δηλαδή προς δυσμάς σε σχέση με τα άστρα. Με ένα σχετικά μικρό τηλεσκόπιο μπορούμε να δούμε καθαρά το Χάσμα Cassini των δακτυλίων του Κρόνου καθώς και τον μεγαλύτερο δορυφόρο του Τιτάνα.
Εικ. ΣεληνηΚρονος: Η Σελήνη κοντά στον Κρόνο και τον Στάχυ στα τέλη του μήνα (Credit: Stellarium/IM).
Ο μακρινός Ουρανός πλησιάζει σε σύνοδο με τον Ήλιο, με αποτέλεσμα να μην είναι ιδιαίτερα ορατός. Ο Ποσειδώνας ανατέλλει την αυγή, μόλις μια ώρα πριν τον Ήλιο, επομένως είναι δύσκολα παρατηρήσιμος αυτό το μήνα.
Σελήνη
Τελευταίο Τέταρτο στις 4 Μαρτίου, Νέα Σελήνη στις 11, Πρώτο Τέταρτο στις 19, Πανσέληνος στις 27 Μαρτίου. Η Σελήνη στο Περίγειο στις 5 Μαρτίου (369.957 χλμ.), στο Απόγειο στις 19 Μαρτίου (404.261 χλμ.) και στο Περίγειο πάλι στις 31 Μαρτίου (367.504 χλμ.). Στις 17 Μαρτίου μετά το ηλιοβασίλεμα δείτε τη Σελήνη σε απόσταση 1.5ο από τον Δία, κοντά στα αστρικά σμήνη των Υάδων και Πλειάδων.
Εικ. ΚομητηςΣεληνη: Ο κομήτης Pan-STARRS στον δυτικό ορίζοντα μετά το ηλιοβασίλεμα όπως φαίνεται από γεωγραφικό πλάτος 40ο (Credit: SkyandTelescope.com).
Αναλυτικό Αστρονομικό Ημερολόγιο
1 Μαρτίου: Η Σελήνη κοντά στον Στάχυ της Παρθένου. Επιπρόσθηση ορατή από την κεντρική Νότια Αμερική.
2 Μαρτίου: Η Σελήνη κοντά στον Κρόνο.
3 Μαρτίου: Ο Άρης σε αντίθεση.
4 Μαρτίου: Τελευταίο Τέταρτο Σελήνης. Η Σελήνη κοντά στον Αντάρη. Ο Ερμής σε κατώτερη σύνοδο με τον Ήλιο.
5 Μαρτίου: Η Σελήνη στο περίγειο (369.957 χλμ.). Ο Ερμής σε μέγιστη αποχή από ανατολάς. Ο Άρης σε πλησιέστερη προσέγγιση (100.781.946 χλμ.).
6 Μαρτίου: Επιπρόσθηση του Πλούτωνα από τη Σελήνη. Ο Ερμής 5.3ο από την Αφροδίτη.
10 Μαρτίου: Ο κομήτης Pan-STARRS στο περιήλιο.
11 Μαρτίου: Νέα Σελήνη.
17 Μαρτίου: Σύζευξη Σελήνης και Δία κοντά στις Πλειάδες.
18 Μαρτίου: Η Σελήνη, ο Δίας και ο Αλδεμπαράν μέσα σε κύκλο διαμέτρου 5ο.
19 Μαρτίου: Πρώτο Τέταρτο Σελήνης. Η Σελήνη στο απόγειο (404.261 χλμ.).
20 Μαρτίου: Ο αστεροειδής Flora σε αντίθεση. Εαρινή Ισημερία.
22 Μαρτίου: Ο Άρης 0.2ο από τον Ουρανό. Η Σελήνη κοντά στο αστρικό σμήνος Κυψέλη.
24 Μαρτίου: Η Σελήνη κοντά στον Βασιλίσκο. Ο κομήτης Lemmon στο περιήλιο.
26 Μαρτίου: Ο Ουρανός 3ο νότια και η Αφροδίτη 1.8ο βόρεια της Σελήνης.
27 Μαρτίου: Πανσέληνος. Η Αφροδίτη σε μέγιστη αποχή από ανατολάς.
28 Μαρτίου: Η Αφροδίτη σε ανώτερη σύνοδο με τον Ήλιο και 0.7ο από τον Ουρανό. Η Σελήνη κοντά στον Στάχυ της Παρθένου. Επιπρόσθηση ορατή από τη νοτιοανατολική Ασία και τη βορειοανατολική Αυστραλία.
29 Μαρτίου: Η Σελήνη κοντά στον Κρόνο.
31 Μαρτίου: Η Σελήνη στο περίγειο (367.504 χλμ.).
Εικ. Οριζοντας: Ο ορίζοντας του Μαρτίου, κοιτώντας δυτικά, για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/03/2013 21:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Που θα βρείτε τον κομήτη PanSTARRS
Κοιτάξτε δυτικά μετά το ηλιοβασίλεμα κοντά στον ορίζοντα. Ίσως να χρειαστείτε ένα ζευγάρι κιάλια για να εντοπίσετε τον PanSTARRS μέσα στον φωτεινό ουρανό. Αν κοιτάξτε πολύ νωρίς ο ουρανός θα είναι πάρα πολύ φωτεινός. Πολύ αργά και ο κομήτης θα είναι πολύ χαμηλά. Αυτό το διάγραμμα έχει φτιαχτεί για 40 ° βόρειου γεωγραφικού πλάτους , 30 λεπτά μετά τη δύση του ηλίου. Αν είστε πιο νότια, ο κομήτης θα είναι λίγο ψηλότερα πάνω από τον ορίζοντα στις αρχές του μήνα από ό, τι φαίνεται εδώ. Πιο βόρεια από τις 40 °, θα είναι λίγο χαμηλότερα. Στις 28 Φεβρουαρίου, ο κομήτης ήταν ορατός (αμυδρά) με γυμνό μάτι από το νότιο ημισφαίριο. Την επόμενη εβδομάδα θα φτάσει στο μέγιστο της λαμπρότητάς του για τα μέσα βόρεια γεωγραφικά πλάτη.
Δευτέρα, 4 Μαρτίου
Τελευταίο τέταρτο της σελήνης στις 11:54 μ.μ. Η σελήνη βρίσκεται στα αστέρια του βόρειου Οφιούχου.
Ο Ερμής είναι σε κατώτερη σύνοδο, ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, στις 3 μ.μ. Θα αρχίζει να φαίνεται ξανά στον πρωινό ουρανό στα τέλη Μαρτίου.
Ο Σείριος είναι στο μεσημβρινό στις 8:30 μ.μ. Τότε, το Τρίγωνο του Χειμώνα είναι επίσης ψηλά, αφού ο Σείριος είναι στη κάτω γωνία του. Τα άλλα δύο αστέρια είναι ο Προκύων πάνω αριστερά του και ο Μπετελγκέζ πάνω δεξιά του. Το Τρίγωνο είναι σχεδόν ένα τέλειο ισόπλευρο. Τα τρία αστέρια είναι 26° το ένα από το άλλο, με περίπου 1° απόκλιση.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 11:43 μ.μ.
Τρίτη, 5 Μαρτίου
Στο τυπικό χώρισμα ανάμεσα στο χειμώνα και τον ουρανό της άνοιξης είναι ο αμυδρός αστερισμός του Καρκίνου. Είναι μεταξύ των Διδύμων, στα δυτικά και του Λέοντα στα ανατολικά. Ο Καρκίνος έχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό: το αστρικό σμήνος της Κυψέλης, M44, στη μέση του. Η Κυψέλη φαίνεται με γυμνό μάτι μόνο αν η φωτορρύπανση σας είναι μικρή. Κοιτάξτε λιγότερο από το μισό της απόστασης από τον Πολυδεύκη προς το Βασιλίσκο. Με ένα ζευγάρι κιάλια θα εντοπίσετε το σμήνος πολύ εύκολα.
Η σελήνη φθάνει σε περίγειο, στο κοντινότερο σημείο της τροχιάς της γύρω από τη Γη (369.957 χιλιόμετρα μακριά).
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 7:35 μ.μ.
Τετάρτη, 6 Μαρτίου
Ο εντοπισμός του νάνου πλανήτη Δήμητρα γίνεται εύκολος αυτή την εβδομάδα αφού θα βρίσκεται ακριβώς στα νότια του 2ου μεγέθους β του Ταύρου. Απόψε είναι η καλύτερη νύχτα επειδή η 8ου μεγέθους Δήμητρα βρίσκεται στα νότια αυτού του φωτεινού αστεριού. Στοχεύοντας στην περιοχή αυτή με το τηλεσκόπιό σας, ο νάνος πλανήτης θα είναι το πρώτο σημείο φωτός ορατό νότια του αστεριού. Το βήτα αντιπροσωπεύει το βόρειο κέρατο του Ταύρου, ένας αστερισμός που εμφανίζεται ψηλά στα νοτιοδυτικά όταν πέφτει το σκοτάδι.
Η φωτογραφία της Δήμητρας είναι από την NASA/ESA/ (J. Parker από το Southwest Research Institute, τον P. Thomas από το Cornell University και τον L. McFadden από το University of Maryland.
Πέμπτη, 7 Μαρτίου
Πίσω από τον Σείριο στον Μέγα Κύνα ακολουθεί ο πλούσιος σε αστέρια του γαλαξία και σε αστρικά σμήνη: ο αστερισμός της Πρύμνης.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:14 μ.μ.
Παρασκευή, 8 Μαρτίου
Ο Δίας είναι 5° από τον Αλντεμπαράν ψηλά στα δυτικά όταν νυχτώνει. Τώρα περνάει μόνο 2° από τον αμυδρότερό του (μέγεθος 3,5) έψιλον του Ταύρου, την άλλη κορυφή του σχηματισμού V των Υάδων. Ο πλανήτης έχει μέγεθος -2,2, περίπου διπλάσιος σε φωτεινότητα από το λαμπρότερο αστέρι τον Σείριο.
Σάββατο, 9 Μαρτίου
Ο κομήτης PANSTARRS (C/2011 L4) φτάνει σε περιήλιο - τη κοντινότερή του προσέγγιση στον ήλιο στις 6 π.μ. της Κυριακής. Ο, για πρώτη φορά, επισκέπτης στο εσωτερικό του ηλιακού μας συστήματος βρίσκεται 45 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον ήλιο. Για τους παρατηρητές του Βορείου Ημισφαιρίου, η εμφάνιση που όλοι περιμένανε τόσο πολύ, ουσιαστικά αρχίζει από απόψε. Η «βρώμικη χιονόμπαλα» βρίσκεται περίπου 7° ψηλά στα δυτικά 30 λεπτά μετά το ηλιοβασίλεμα. Πιθανόν να φτάσει και 1ο μέγεθος σήμερα ή αύριο. Θα πρέπει να έχει μια φωτεινή κόμη και δύο ουρές που θα κατευθύνονται προς τα πάνω. Ο κομήτης θα ανεβεί ψηλότερα στο βραδινό ουρανό τις επόμενες εβδομάδες.
Ο κομήτης C/2006 P1 (McNaught) δύει πίσω από το Cerro Paranal στη Χιλή, εκεί όπου βρίσκεται το VLT της ESO (European Southern Observatory), to 2007. Οι παρατηρητές ίσως να δουν κάποιο παρόμοιο θέαμα με τον κομήτη C/2011 L4 (PANSTARRS) στο βραδινό λυκόφως αυτή την εβδομάδα. Φωτογραφία: G. Hόdepohl/ESO
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:53 μ.μ.
Κυριακή, 10 Μαρτίου
Το M35 είναι ένα από τα πιο όμορφα σμήνη αστέρων που φαίνονται με τηλεσκόπιο στον ουρανό του χειμώνα. Βρίσκεται κοντά στα πόδια του δίδυμου αδελφού Κάστορα και μπορείτε να το βρείτε εύκολα είτε με μικρό τηλεσκόπιο είτε με κιάλια. Ακόμα και με ένα τηλεσκόπιο 3 ή 4 ιντσών μπορείτε να διακρίνετε δεκάδες σημεία φωτός μέσα από τα οποία ξεχωρίζουν μερικοί πιο φωτεινοί ήλιοι. Το σμήνος καλύπτει περίπου μισή μοίρα στον ουρανό, δηλαδή περίπου όσο και η Πανσέληνος, για αυτό χρειάζεται να κοιτάξετε με ένα προσοφθάλμιο χαμηλής μεγέθυνσης. Κοιτάζοντας επίμονα και χρησιμοποιώντας λίγο την φαντασία σας, θα δείτε ότι σχηματίζονται τόξα και καμπύλες που επεκτείνονται μέσα στο σμήνος. Ίσως να διαπιστώσετε ότι υπάρχει και μια χαρακτηριστική απουσία αστέρων στο κέντρο του σμήνους.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 6:44 μ.μ.
Ο φωτεινός κομήτης PAN-STARRS βρίσκεται μέσα στην τροχιά του Ερμή και γίνεται όλο και πιο λαμπρός καθώς πλησιάζει τον ήλιο. Ο Carl Gruber φωτογράφησε τον κομήτη με φόντο τα φώτα της πόλης της Μελβούρνης στην Αυστραλία.
Περισσότερες φωτογραφίες εδώ
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής, η Αφροδίτη και ο Άρης έχουν χαθεί μέσα στο φως του ήλιου.
Ο Δίας (μέγεθος -2,3, στον Ταύρο) φαίνεται ψηλά στο νότιο-νοτιοδυτικό ουρανό μετά το ηλιοβασίλεμα και κυριαρχεί στα νοτιοδυτικά αργότερα το βράδυ. Ο πορτοκαλής Αλντεμπαράν, αρκετά αμυδρότερος, είναι στα αριστερά του. Στα δεξιά του είναι οι Πλειάδες. Με τηλεσκόπιο, η φαινόμενη διάμετρός του μειώνεται στα 38". Μεσουρανεί πριν τις 6 μ.μ. Δύει πριν τις 2 π.μ.
Ο Κρόνος (μέγεθος +0,4 στο Ζυγό) βγαίνει από τα ανατολικά-νοτιοανατολικά πριν τις 11 π.μ. Στο ξεκίνημα του λυκαυγούς βρίσκεται αρκετά ψηλά στα νότια, κάπου ανάμεσα στον Στάχυ, μακριά στα δεξιά του και τον Αντάρη, μακριά χαμηλότερα και στα αριστερά του.
Στη χρυσαφένια ανατολή κοντά στην πόλη Chelyabinsk στη Ρωσία, εκεί πού έπεσε πριν από λίγες ημέρες ο μετεωρίτης και τραυμάτισε 1000 ανθρώπους και με πολλές υλικές ζημιές βλέπουμε το ποτάμι Miass να καθρεφτίζει το ομιχλώδες και παγωμένο τοπίο, ενώ στον ουρανό ένα τρενάκι νέφους φανερώνει την τροχιά του μετεωρίτη. Μια ήρεμη εικόνα εντελώς διαφορετική από την τρομερή έκρηξη του ουράνιου επισκέπτη.
Ταχύτατη μαύρη τρύπα κρατάει την ιστορία του γαλαξία
1 Μαρτίου 2013
Μια ταχέως περιστρεφόμενη υπερμεγέθης μαύρη τρύπα έχει βρεθεί στην καρδιά ενός σπειροειδούς γαλαξία από τα διαστημικά παρατηρητήρια XMM-Newton της ESA και NuStar της NASA ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο στο πώς μεγαλώνουν οι γαλαξίες.
Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες πιστεύεται ότι κρύβονται στο κέντρο σχεδόν όλων των μεγάλων γαλαξιών, και οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η εξέλιξη ενός γαλαξία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της μαύρης τρύπας του.
Το πόσο γρήγορα μια μαύρη τρύπα περιστρέφεται θεωρείται ότι αντανακλά την ιστορία του σχηματισμού της. Στο πλαίσιο αυτό, μια μαύρη τρύπα που μεγαλώνει σταθερά, τροφοδοτούμενη από μια ομοιόμορφη ροή ύλης που στροβιλίζεται εντός της, θα πρέπει να καταλήξει να περιστρέφεται γρήγορα. Η ταχεία περιστροφή θα μπορούσε επίσης να είναι το αποτέλεσμα δύο μικρότερων μαύρων τρυπών που συγχωνεύονται.
Από την άλλη πλευρά, μια μαύρη τρύπα που τροφοδοτείται από μικρούς σβώλους υλικού που χτυπούν από όλες τις κατευθύνσεις θα καταλήξει να περιστρέφεται σχετικά αργά.
Τα σενάρια αυτά αντικατοπτρίζουν το σχηματισμό του ίδιου του γαλαξία, δεδομένου ότι ένα μέρος όλης της ύλης που βρίσκεται στο γαλαξία οδηγείται μέσα στη μαύρη τρύπα. Για το λόγο αυτό, οι αστρονόμοι είναι πρόθυμοι να μετρήσουν τα ποσοστά περιστροφής των μαύρων τρυπών στις καρδιές των γαλαξιών.
Ένας τρόπος για να γίνει αυτό είναι να παρατηρήσουμε τις ακτίνες Χ που εκπέμπονται ακριβώς έξω από τον "ορίζοντα γεγονότων", το όριο γύρω από μια μαύρη τρύπα πέρα από το οποίο τίποτα, συμπεριλαμβανομένου και του φωτός, δεν μπορεί να δραπετεύσει.
Ειδικότερα, τα θερμά άτομα σιδήρου παράγουν μια ισχυρή υπογραφή ακτίνων Χ σε μία συγκεκριμένη ενέργεια, η οποία παραμορφώνεται από την περιστροφή της μαύρης τρύπας. Η φύση αυτής της παραμόρφωσης μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για να συναχθεί ο ρυθμός περιστροφής.
Χρησιμοποιώντας αυτήν την τεχνική, προηγούμενες παρατηρήσεις έχουν δείξει πως υπάρχουν εξαιρετικά γρήγορα περιστρεφόμενες μαύρες τρύπες σε ορισμένους γαλαξίες. Ωστόσο, η επιβεβαίωση του ρυθμού περιστροφής είναι πολύ δύσκολη, διότι το φάσμα των ακτίνων Χ μπορεί επίσης να κηλιδωθεί από την απορρόφηση νεφών αερίου που βρίσκονται κοντά στο δίσκο. Τα δύο αυτά σενάρια ήταν αδύνατον μέχρι τώρα να τα ξεχωρίσουμε.
Για περίπου 36 ώρες τον Ιούλιο του 2012, το XMM-Newton της ESA και το NuStar της NASA - το Πυρηνική Φασματοσκοπική Διάταξη Τηλεσκοπίων(Nuclear Spectroscopic Telescope Array)- παρατήρησαν ταυτόχρονα τον σπειροειδή γαλαξία NGC 1365. Το XMM-Newton συνέλαβε τις χαμηλότερης ενέργειας ακτίνες Χ, ενώ το NuStar τα δεδομένα υψηλότερης ενέργειας.
Τα συνδυασμένα δεδομένα αποδείχθηκε ότι είναι το κλειδί για τη λύση του παζλ. Ένα μοντέλο μιας περιστρεφόμενης μαύρης τρύπας κάνει σαφή πρόβλεψη για την αναλογία της υψηλής ενέργειας σε χαμηλής ενέργειας ακτίνες Χ. Το ίδιο ισχύει και για ένα απορροφητικό νέφος αερίου.
Αλλά κυρίως, οι προβλέψεις είναι διαφορετικές και τα νέα δεδομένα συμφωνούν μόνο με μία ταχύτατα περιστρεφόμενη μαύρη τρύπα. Αυτό υποδηλώνει ότι ο γαλαξίας έχει
αυξηθεί σταθερά με το χρόνο, με υλικό να ρέει συνεχώς ομοιόμορφα στην κεντρική μαύρη τρύπα.
Ωστόσο, οι αστρονόμοι δεν μπορούν ακόμα να αποκλείσουν ένα ενιαίο μεγάλο γεγονός όπου δύο γαλαξίες και οι μαύρες τρύπες τους συγχωνεύονται, παράγοντας μια ξαφνική επιτάχυνση της προκύπτουσας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας.
"Μπορούμε όμως να αποκλείσουμε εντελώς το μοντέλο απορρόφησης", λέει ο Guido Risaliti, του παρατηρητηρίου INAF - Osservatorio Astrofisico di Arcetri, στην Ιταλία, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας.
"Τώρα που γνωρίζουμε πώς να μετρήσουμε τις τιμές περιστροφής μιας μαύρης τρύπας με βεβαιότητα, μπορούμε με μεγαλύτερη σιγουριά να τις χρησιμοποιήσουμε για να εξάγουμε συμπεράσματα για την εξέλιξη των γαλαξιών που τις φιλοξενούν".
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Δευτέρα, 25 Φεβρουαρίου
Πανσέληνος στις 10:28 μ.μ.
Η σελήνη είναι νότια του Λέοντα, στον αμυδρό αστερισμό του Εξάντα για κάποιο μέρος της νύχτας. Θα την βρείτε να ανατέλλει στις 6:15 μ.μ., πέντε λεπτά ακριβώς πριν τη δύση του ήλιου.
Με την άνοιξη λιγότερο από ένα μήνα μακριά, ο Ωρίωνας τώρα έχει αρχίσει να γέρνει προς τα νοτιοδυτικά αρκετά νωρίς το βράδυ.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:55 μ.μ.
Τρίτη, 26 Φεβρουαρίου
Στις επόμενες ημέρες θα είναι η τελευταία σας ευκαιρία για να εντοπίσετε τον πλανήτη Ουρανό πριν εξαφανιστεί στο βραδινό λυκόφως. Ο παγωμένος γιγάντιος πλανήτης βρίσκεται ανάμεσα στα αστέρια στο υπόβαθρο των Ιχθύων, μια περιοχή που δύει περίπου στις 8 μ.μ. Αυτό σας αφήνει περίπου μία ώρα μετά το σούρουπο για να βρείτε τον μεγέθους 5,9 πλανήτη. Για να τον εντοπίσετε, πάρετε τα κιάλια σας και στοχεύστε την περιοχή μεταξύ του μεγέθους 2,8 Algenib (γ του Πήγασου) στη νοτιοανατολική γωνία του Μεγάλου Τετράγωνου του Πήγασου και του μεγέθους 2 αστεριού, β του Κήτους. Ένα ζευγάρι από όμοια σε λαμπρότητα φωτεινά αντικείμενα θα πρέπει να εμφανιστεί στο πεδίο σας: ο Ουρανός και το 44 των Ιχθύων. Τα δυο αντικείμενα βρίσκονται στην πιο κοντινή τους απόσταση απόψε, μόλις 4 '. Με τηλεσκόπιο και με μέτρια μεγέθυνση, το αστέρι παραμένει ένα σημείο φωτός, αλλά ο πλανήτης εμφανίζει ένα δίσκο διαμέτρου 3,4", με ένα διακριτό γαλαζοπράσινο χρώμα.
Το φεγγάρι του Ουρανού, Αριέλ (λευκή κουκίδα) και η σκιά του (μαύρη κουκίδα) φωτογραφήθηκαν ενώ διέσχιζαν το δίσκο του Ουρανού σε αυτή την εικόνα του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. ( NASA/Space Telescope Science Institute)
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 6:46 μ.μ.
Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου
Οι εποχές αλλάζουν. Στις 8 με 9 μ.μ. η «κατσαρόλα» της Μεγάλης Άρκτου έχει ανέβει τόσο ψηλά στα βορειοανατολικά όσο έχει βυθιστεί η Κασσιόπη στα βορειοδυτικά.
Οι παρατηρητές, νότια του ισημερινού, συνεχίζουν να έχουν καλή θέαση του κομήτη PANSTARRS (C/2011 L4) στο λυκόφως. Αυτός, ο για πρώτη φορά επισκέπτης στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα ίσως να δώσει μια ωραία παράσταση κατά τη διάρκεια των επόμενων μηνών, αν και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο του Νοτίου Ημισφαιρίου τις επόμενες δύο εβδομάδες. Αυτό το βράδυ, οι παρατηρητές θα έχουν ένα λαμπρό αστέρι για οδηγό τους στον κομήτη: τον 1ου μεγέθους Φομαλχώ στο Νότιο Ιχθύ. Ο PANSTARRS είναι τώρα 4ου μεγέθους και φαίνεται αρκετά εύκολα με κιάλια. Ο κομήτης αναμένεται να γίνει πολύ πιο φωτεινός κατά τη διάρκεια των επόμενων εβδομάδων.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 12:34 μετά τα μεσάνυχτα.
Πέμπτη, 28 Φεβρουαρίου
Ο Στάχυς είναι πολύ κοντά στη σελήνη (5 μοίρες μακριά) αργά το βράδυ. Με ένα ζευγάρι κιάλια θα έχετε την καλύτερη θέαση αυτής της συνόδου. (Μόνο οι κάτοικοι των περιοχών από το νοτιοανατολικό Μεξικό μέχρι και τη κεντρική Νότια Αμερική θα δουν τη σελήνη θα κρύβει τον Στάχυ).
Απόψε θα έχετε μια καλή ευκαιρία να δείτε το ζωδιακό φως. Από το βόρειο ημισφαίριο, το τέλος του χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη είναι η καλύτερη εποχή του χρόνου για να παρατηρήσετε αυτή την αμυδρή λάμψη μετά το ηλιοβασίλεμα. Φαίνεται λίγο πιο αμυδρό από το γαλαξία μας, οπότε θα χρειαστείτε έναν ουρανό χωρίς φεγγάρι και μια τοποθεσία που θα βρίσκεται μακριά από την πόλη. Με τη σελήνη σε χάση και να απουσιάζει νωρίς από το βραδινό ουρανό, οι επόμενες δύο εβδομάδες θα είναι ιδανικός χρόνος θέασης του ζωδιακού φωτός. Θα το δείτε πάνω από το δυτικό ορίζοντα, σαν μια αμυδρή λάμψη με κωνικό σχήμα, όταν τα τελευταία απομεινάρια του λυκόφωτος θα έχουν ξεθωριάσει.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 8:25 μ.μ.
Παρασκευή, 1 Μαρτίου
Λίγο μετά τις 10:30 μ.μ., η σελήνη ανατέλλει. Περίπου 25 λεπτά αργότερα ακολουθεί ο Κρόνος. Το ζευγάρι παραμένει κοντά κατά τη διάρκεια της νύχτας, πηγαίνοντας ψηλά στο νοτιοδυτικό τμήμα του ουρανού.
Σάββατο, 2 Μαρτίου
Τώρα που μπήκε ο Μάρτιος, είναι η σειρά του Σείριου να σταθεί στο ψηλότερό του σημείο στο νότο μόλις βραδιάζει. Ο αστερισμός του Μεγάλου Κυνός, μεγάλος νότιος αστερισμός, βρίσκεται εύκολα αν προεκτείνουμε προς τα νοτιοανατολικά την ευθεία που συνδέει τα άστρα δ, ε, ζ, τα οποία αποτελούν την ζώνη του Ωρίωνα δίπλα στον ομώνυμο αστερισμό. Ο περίφημος Σείριος, το λαμπρότερο άστρο στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός, με μέγεθος - 1,57, είναι και το λαμπρότερο άστρο του ουρανού και ένα από τα πιο κοντινά μας άστρα, μόλις 8,5 έτη φωτός μακριά. Το όνομά του σημαίνει Στίλβων, δηλαδή σπινθηροβόλος, γιατί φαίνεται πολύχρωμος και με μεταβλητό φως, αν και στην πραγματικότητα είναι ένα λευκό άστρο. Λατρευτό άστρο των Αρχαίων Αιγυπτίων, προμηνούσε τις ευεργετικές πλημμύρες του Νείλου γατί τότε ανέτειλε με τον Ήλιο στο θερινό ηλιοστάσιο. (Πηγή: «Τα άστρα και οι μύθοι τους», Θεοδοσίου - Δανέζης.)
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:04 μ.μ.
Κυριακή, 3 Μαρτίου
Ένας από τους πιο μεγάλους σχηματισμούς στον ουρανό από αστέρια, διαφορετικός από τους σχηματισμούς των αστερισμών, καταλαμβάνει κεντρικό μέρος στο βραδινό ουρανό του Μαρτίου. Αυτό το «Εξάγωνο του Χειμώνα» αρχίζει από τον Ρίγκελ του Ωρίωνα, και με τη φορά των δεικτών του ρολογιού, συνεχίζει με τον Σείριο, τον Προκύωνα στον αμυδρό αστερισμού του Μικρού Κυνός, τον Πολυδεύκη στους Διδύμους, την Αίγα στον Ηνίοχο, τον Αλντεμπαράν στον Ταύρο, καταλήγοντας και πάλι στον Ρίγκελ. Φέτος, ένα ακόμα λαμπρότερο αντικείμενο μπήκε στην παρέα με τα άστρα του Εξαγώνου: ο πλανήτης Δίας.
Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide: "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."
Ο Κρόνος ανατέλλει περίπου στις 11 μ.μ. αυτή την εβδομάδα και λάμπει με μέγεθος 0,4.
Η φωτογραφία είναι από το NASA/ESA/Hubble Heritage Team (STScI/AURA)
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής είναι χαμηλά στα δυτικά στο βραδινό λυκόφως. Έχει χάσει δραματικά τη λαμπρότητά του από την περασμένη εβδομάδα. Από μέγεθος + 0,8 φτάνει στο +4 την 1η Μαρτίου!
Η Αφροδίτη έχει χαθεί στο φως του ήλιου.
Ο Άρης έχει χαθεί μέσα στο φως του ηλιοβασιλέματος, πιο χαμηλά και από τον Ερμή.
Ο Δίας (μέγεθος -2,4, στον Ταύρο) φαίνεται ψηλά στο νότιο ουρανό νωρίς το βράδυ και στα νοτιοδυτικά αργότερα. Παρατηρήστε τον πορτοκαλί Αλντεμπαράν, αρκετά αμυδρότερο στα αριστερά του. Στα δεξιά του είναι οι Πλειάδες. Με τηλεσκόπιο φτάνει τα 40-39" σε φαινόμενη διάμετρο. Μεσουρανεί μετά τις 6 μ.μ. Δύει στις 2 π.μ.
Ο Κρόνος (μέγεθος +0,5 στο Ζυγό) βγαίνει από τα ανατολικά-νοτιοανατολικά στις 11 π.μ. Στο ξεκίνημα του λυκαυγούς βρίσκεται αρκετά ψηλά στα νότια, κάπου ανάμεσα στον Στάχυ, μακριά στα δεξιά του και τον Αντάρη, μακριά χαμηλότερα και στα αριστερά του. Με τηλεσκόπιο θα παρατηρήσετε ότι οι δακτύλιοί του γέρνουν 19,3° από τη θέση κάτοψης, το μεγαλύτερο άνοιγμα για το έτος.
Ο Ουρανός, (μέγεθος 5,9, στους Ιχθείς) αρχίζει και χαμηλώνει στα δυτικά όταν νυχτώνει. Όμως, μπορεί να παρατηρηθεί για λίγο ακόμα αφού θα βρίσκεται κοντά στο αστέρι 44 των Ιχθύων μέχρι κι την 5η Μαρτίου.
Το rover Curiosity αυτοφωτογραφήθηκε στην τρέχουσα περιοχή, που βρίσκεται τώρα, στον κόλπο YellowKnife και στον κρατήρα Gale. Σ' αυτήν την περιοχή άνοιξε μια δοκιμαστική τρύπα 1.6 εκατοστών για τεστ από την βραχώδη περιοχή. Η κάμερα είναι τοποθετημένη ψηλά και από εκεί πήρε αυτήν την υπέροχη φωτογραφία.
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου
Το φεγγάρι λάμπει στα αριστερά του Δία και του Αλντεμπαράν. Ο δορυφόρος μας φτάνει σε απόγειο, στο πιο μακρινό σημείο της τροχιάς του γύρω από τη Γη αύριο (404.472 χιλιόμετρα).
Το NGC2244 βρίσκεται στον άδειο αστερισμό του Μονόκερου. Είναι ένα όμορφο ανοιχτό σμήνος μόλις έξω από τη βόρεια πλευρά του Μπετελγκέζ, του Προκύωνα και του Σείριου (χειμερινό τρίγωνο). Είναι επίσης αρκετά φωτεινό που το κάνει εύκολα ορατό μέσω των μικρών ερευνητών ενός τηλεσκοπίου. Ο απλούστερος τρόπος να βρεθεί το NGC2264 είναι να σχηματιστεί μια γραμμή από το αστέρι Μπελατρίξ ανατολικά προς τον Μπετελγκέζ στον Ωρίωνα και μετά να προεκταθεί 1,5 φορά πιο μακριά προς τα ανατολικά. Αυτό θα σας φέρει σχεδόν κάτω από το αστέρι ξ των Διδύμων, στα πόδια του Πολυδεύκη. Σκοπεύστε στο ξ με τον ερευνητή σας και μετά μετακινηθείτε 3 μοίρες στα δυτικά νοτιοδυτικά σε ένα αστέρι 5ου μεγέθους, μόνο του, το 15 του Μονόκερου. Αφού βρείτε το αστέρι αυτό, τότε βρίσκεστε στο NGC2264 μια και αυτό το αστέρι είναι στην πραγματικότητα το πιο λαμπρό άστρο του ανοιχτού σμήνους. Σε απόσταση 2400 ετών φωτός, το NGC2264 είναι ένα από τα πιο φωτεινά, όχι από τον κατάλογο του Μεσιέρ, ανοιχτά σμήνη του χειμερινού ουρανού.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:06 μ.μ.
Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου
Η Σελήνη, αφού βραδιάσει, στέκεται πάνω από τον Ωρίωνα που βρίσκεται και αυτός όρθιος στα νότια.
Ο Κρόνος ανατέλλει τα μεσάνυχτα αυτή την εβδομάδα και εμφανίζεται ψηλότερα στο νότο γύρω στις 4:30 π.μ. Ο πλανήτης με τους δακτυλίους λάμπει με μέγεθος 0,5 και ξεχωρίζει με φόντο τον δυτικό Ζυγό. Ο Κρόνος σταματά την κίνησή του προς τα ανατολικά σήμερα, σε σχέση με τα αμυδρότερα αστέρια στο υπόβαθρό του και ξεκινά την πορεία του προς τα δυτικά, το προοίμιο για την επερχόμενη αντίθεσή του και τη μέγιστη φωτεινότητά του στα τέλη Απριλίου. Με τηλεσκόπιο, ο πλανήτης εκτείνεται στα 18 ", ενώ οι δακτύλιοί του εξαπλώνονται στα 40" και έχουν κλίση 19 ° ως προς τη γραμμή όρασής μας.
Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου
Οι παρατηρητές, νότια του ισημερινού, συνεχίζουν να έχουν καλή θέαση του κομήτη PANSTARRS (C/2011 L4). Αυτός, ο για πρώτη φορά επισκέπτης στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα ίσως να δώσει μια ωραία παράσταση κατά τη διάρκεια των επόμενων μηνών, αν και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο στο Νότιο Ημισφαίριο το Φεβρουάριο. Αυτή την εβδομάδα, μπορείτε να βρείτε τον PANSTARRS στο βόρειο τμήμα του Γερανού, λιγότερο από 10° βόρεια του 2ου μεγέθους αστέρα Άλφα (α) του Γερανού. Ο κομήτης λάμπει τώρα περίπου με μέγεθος 5ο ή 6ο , αλλά αναμένεται να γίνει πολύ πιο φωτεινός κατά τη διάρκεια των επόμενων εβδομάδων.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 11:45 μ.μ.
Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου
Νωρίς το βράδυ, κοιτάξτε κάτω δεξιά της Σελήνης για τον Προκύωνα και πάνω αριστερά της Σελήνης για τους Κάστορα και Πολυδεύκη. Πολύ μακρύτερα προς τα κάτω και δεξιά του Προκύωνα λάμπει ο φωτεινός Σείριος.
Ο Ποσειδώνας είναι σε σύνοδο με τον Ήλιο στις 9 π.μ. αύριο. Ο μακρινός πλανήτης είναι απελπιστικά χαμένος στη λάμψη του ήλιου, αλλά θα επιστρέψει στον πρωινό ουρανό και θα μπορείτε να τον δείτε πριν από την αυγή, τον Απρίλιο.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 7:37 μ.μ.
Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου
Αυτό το βράδυ το φεγγάρι είναι στα αριστερά του Προκύωνα και κάτω από τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη.
Αυτή είναι μια καλή εβδομάδα για να ψάξετε για τον Σείριο στον βραδινό ουρανό. Το λαμπρότερο άστρο του νυχτερινού ουρανού (με μέγεθος -1,5) φαίνεται στα νότια και στην ψηλότερή του θέση στις 8 με 9 μ.μ. Βρίσκεται στη συνέχεια, περίπου στο ένα τρίτο της απόστασης από τον ορίζοντα προς το ζενίθ για τα μέσα βόρεια γεωγραφικά πλάτη. (Όσο πιο νότια ζείτε, τόσο πιο ψηλά εμφανίζεται.). Με κιάλια, αναζητήστε το όμορφο ανοιχτό σμήνος αστέρων Μ41 στο ίδιο οπτικό πεδίο με τον Σείριο, μόλις 4 ° κάτω από το αστέρι.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 1:24 μετά τα μεσάνυχτα.
Σάββατο, 23 Φεβρουαρίου
Οι δύο πιο λαμπροί αστεροειδείς συνεχίζουν την πολύ καλή τους εμφάνιση κατά τη διάρκεια του Φεβρουαρίου. Τόσο η Δήμητρα (Ceres) όσο και η Εστία (Vesta) λάμπουν με 8ο μέγεθος και φαίνονται εύκολα με κιάλια μέσα στα αστέρια του Ταύρου.
Αυτή την εποχή του χρόνου, η «κατσαρόλα» της Μεγάλης Άρκτου στέκεται όρθια στη λαβή της, στα βορειοανατολικά κατά τη διάρκεια της βραδιάς. Η κορυφή της «κατσαρόλας», τα δύο αστέρια δείκτες που δείχνουν αριστερά προς τον Πολικό, είναι τώρα ακριβώς στο ύψος του Πολικού περίπου στις 8 μ.μ.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:16 μ.μ.
Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου
Η λαμπρή Αίγα του Ηνίοχου βλέπουμε να περνάει από το ζενίθ, δηλαδή σχεδόν στην ευθεία ακριβώς πάνω μας, περίπου στις 7:30 το βράδυ για αυτήν την εβδομάδα.
Αν κοιτάξουμε στον βορειοδυτικό ουρανό μόλις βραδιάσει αυτήν την εβδομάδα, θα δούμε τον αστερισμό της Κασσιόπης σε σχήμα W να στέκεται όρθιος με τον αστέρα Caph (β της Κασσιόπης) στο κάτω μέρος.
"Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."
Είναι τόσο φωτεινό που ακόμα και ένας ερευνητής 6Χ θα το δείξει σαν ένα φωτεινό κομμάτι μέσα στο απαλό σύννεφο του χειμερινού γαλαξία μας, που περνάει σε αυτό το σημείο του ουρανού. Για πολλούς ερασιτέχνες το σμήνος αυτό περιγράφεται σαν ένα Χριστουγεννιάτικο δέντρο, πράγμα που δίνει και την υποκοριστική ονομασία του στο σμήνος. Το αστέρι 15 του Μονόκερου σηματοδοτεί τον κορμό του δέντρου ενώ τα άλλα 9 είναι σαν τα στολίδια στα κλαδιά του. Παρατηρώντας το σμήνος, εύκολα διακρίνουμε την νεφελότητα από την οποία περιβάλλεται. Στην ίδια περιοχή προς την κορυφή του δέντρου βρίσκεται και το γνωστό από τις φωτογραφίες το νεφέλωμα Κώνος το οποίο όμως είναι αδύνατο να παρατηρηθεί οπτικά
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής (μέγεθος -0,5) συνεχίζει την εξαιρετική του εμφάνιση στο βραδινό λυκόφως. Θα τον βρείτε χαμηλά στα δυτικά νοτιοδυτικά μετά τις 6:30 μ.μ. Δεν υπάρχει άλλο «αστέρι» τόσο φωτεινό σ' αυτή την περιοχή του ουρανού.
Η Αφροδίτη (μέγεθος -3,9) έχει χαθεί στο φως του ήλιου.
Ο Άρης (μέγεθος +1,2) χάνεται μέσα στο φως του ηλιοβασιλέματος και κινείται μακριά, κάτω και στα δεξιά του Ερμή.
Ο Δίας (μέγεθος -2,4, στον Ταύρο) κυριαρχεί στο νότιο ουρανό νωρίς το βράδυ και στα νοτιοδυτικά αργότερα. Παρατηρήστε τον πορτοκαλί Αλντεμπαράν, αρκετά αμυδρότερο στα αριστερά του. Στα δεξιά του είναι οι Πλειάδες. Με τηλεσκόπιο φτάνει τα 41-40" σε φαινόμενη διάμετρο. Μεσουρανεί στις 7 μ.μ. Δύει λίγο μετά τις 2 π.μ.
Ο Κρόνος (μέγεθος +0,5 στο Ζυγό) βγαίνει από τα ανατολικά-νοτιοανατολικά πριν τις 1 π.μ. Στο ξεκίνημα του λυκαυγούς βρίσκεται αρκετά ψηλά στα νότια, κάπου ανάμεσα στον Στάχυ, μακριά στα δεξιά του και τον Αντάρη, μακριά χαμηλότερα και στα αριστερά του. Ο Κρόνος είναι 4½° βορειοδυτικά από το διπλό αστέρι α του Ζυγού. Με τηλεσκόπιο θα παρατηρήσετε ότι οι δακτύλιοί του γέρνουν 19,3° από τη θέση κάτοψης, το μεγαλύτερο άνοιγμα για το τρέχον έτος.
Ο Ουρανός, (μέγεθος 5,9, στους Ιχθείς) αρχίζει και χαμηλώνει στα δυτικά όταν νυχτώνει.
ESA's Herschel space observatory has detected a cool layer in the atmosphere of Alpha Centauri A, the first time this has been seen in a star beyond our own Sun. The finding is not only important for understanding the Sun's activity, but could also help in the quest to discover proto-planetary systems around other stars.
The Sun's nearest neighbours are the three stars of the Alpha Centauri system. The faint red dwarf, Proxima Centauri, is nearest at just 4.24 light-years, with the tight double star, Alpha Centauri AB, slightly further away at 4.37 light-years.
Alpha Centauri B has recently been in the news after the discovery of an Earth-mass planet in orbit around it. But Alpha Centauri A is also very important to astronomers: almost a twin to the Sun in mass, temperature, chemical composition and age, it provides an ideal natural laboratory to compare other characteristics of the two stars.
One of the great curiosities in solar science is that the Sun's wispy outer atmosphere - the corona - is heated to millions of degrees while the visible surface of the Sun is only' about 6000ΊC. Even stranger, there is a temperature minimum of about 4000ΊC between the two layers, just a few hundred kilometres above the visible surface in the part of Sun's atmosphere called the chromosphere.
Both layers can be seen during a total solar eclipse, when the Moon briefly blocks the bright face of the Sun: the chromosphere is a pink-red ring around the Sun, while the ghostly white plasma streamers of the corona extend out millions of kilometres.
The heating of the Sun's atmosphere has been a conundrum for many years, but is likely to be related to the twisting and snapping of magnetic field lines sending energy rippling through the atmosphere and out into space - possibly in the direction of Earth - as solar storms. Why there is a temperature minimum has also long been of interest to solar scientists.
Now, by observing Alpha Centauri A in far-infrared light with Herschel and comparing the results with computer models of stellar atmospheres, scientists have made the first discovery of an equivalent cool layer in the atmosphere of another star.
"The study of these structures has been limited to the Sun until now, but we clearly see the signature of a similar temperature inversion layer at Alpha Centauri A," says Renι Liseau of the Onsala Space Observatory, Sweden, and lead author of the paper presenting the results.
Η Ελλάδα δημιουργεί το πρώτο εθνικό cluster για το διάστημα: si-Cluster
si-Cluster logo
19 Φεβρουαρίου 2013
Το πρώτο ελληνικό clusterγια το διάστημα είναι γεγονός. Η Ελλάδα, μετέχοντας ενεργά στα προγράμματα της ESA,συσσώρευσε σημαντική τεχνογνωσία και εμπειρία σε όλους τους σχετικούς με το διάστημα τομείς. Αυτό αποτέλεσε και την πηγή της δυναμικής που ευνόησε το σχηματισμό αξιοσημείωτων αλυσίδων αξίας στη χώρα μας. Μια τέτοια συνεργατική αλυσίδα είναι και το si-Cluster.
Ήδη από το 2005 που η Ελλάδα έγινε κράτος μέλος της ESA, πολλοί οργανισμοί κρατικοί και μη καθώς και πολλές εταιρείες συμμετείχαν επιτυχώς σε πολλά προγράμματα,συλλογικά αλλά και ανεξάρτητα. Μέχρι σήμερα, μόνο τα μέλη του si-Clusterέχουν συμμετάσχει με επιτυχία σε περισσότερα από 50 έργα της ESA.Τα σημαντικά αποτελέσματα της συμμετοχής αυτής φαίνονται σήμερα με τη δημιουργία του πρώτου Ελληνικού clusterγια το διάστημα.
Πρόσφατα μάλιστα εγκρίθηκε η πρόταση για την περαιτέρω ανάπτυξη του si-Clusterαπό τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας στο πλαίσιο του προγράμματος "Δημιουργία Καινοτομικών Συστάδων Επιχειρήσεων Ένα Ελληνικό Προϊόν, Μία Αγορά: Ο Πλανήτης - Πιλοτική Φάση Λειτουργίας".
Οι τεχνολογίες, τα προϊόντα, οι υπηρεσίες και η καινοτομία στο si-Cluster
Βασισμένοι στην υψηλή ποιότητα και εκπαίδευση του εγγενούς επιστημονικού προσωπικού, σε συνδυασμό με την αποκτηθείσα εμπειρία στην ανάπτυξη διαστημικών προϊόντων και υπηρεσιών, τα μέλη του si-Clusterπαρέχουν ανταγωνιστικές λύσεις όχι μόνο στην ευρωπαϊκή αγορά αλλά και στην παγκόσμια.
Η πλειοψηφία των ελληνικών εταιρειών, πανεπιστημιακών εργαστηρίων και ερευνητικών ινστιτούτων, που δραστηριοποιούνται στην διαστημική τεχνολογία, εξάγουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους, αναδεικνύοντας την ποιότητα, τα καινοτόμα χαρακτηριστικά και την ανταγωνιστικότητά τους.
Τα ενδιαφέροντα των μελών του si-Clusterπεριλαμβάνουν: διαστημικές επικοινωνίες, τηλε-αισθητήρες, καθώς και εφαρμογές σχετικές με θέματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την Ελλάδα όπως: παρακολούθηση του περιβάλλοντος, προστασία πολιτών σε καταστάσεις ανάγκης (π.χ.σεισμοί, πλημμύρες, φωτιές, κ.λπ.), εφαρμογές GIS, ασφάλεια συνόρων και ακτών, έξυπνα ηλεκτρικά συστήματα, έξυπνα και ασφαλή μεταφορικά συστήματα (θαλάσσιες, εναέριες, οδικές και σιδηροδρομικές μεταφορές), καθώς και νέα υλικά και εφαρμογές που σχετίζονται με το διάστημα.
Αναμένεται ότι οι συνεργατικές δράσεις που θα υλοποιηθούν τα επόμενα χρόνια θα ισχυροποιήσουν ακόμη περισσότερο και αποφασιστικά τους εμπορικούς και άλλους δεσμούς ανάμεσα στα μέλη του si-Clusterκαθώς επίσης με νέους προμηθευτές και πελάτες.
"Σήμερα, περισσότερες από 30 χώρες έχουν αναπτύξει διαστημικά προγράμματα και έχουν δορυφόρους σε τροχιά, κυρίως για τηλεπικοινωνιακούς σκοπούς, ενώ διαπιστώνουμε ραγδαία αύξηση του ενδιαφέροντος για υπηρεσίες σχετικές με την παρατήρηση της γης. Σε αυτή τη φάση, θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο για την Ελλάδα να αναπτύξει δικό της πρόγραμμα για το διάστημα, αφού αυτό θα απαιτούσε σημαντικές επενδύσεις. Τα κύρια εργαλεία που έχει η χώρα για να ασκήσει κάποια επίδραση στον τομέα αυτό είναι μέσω της ισχυρής συμμετοχής στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, όπου πραγματοποιείται όλη η σχετική Ευρωπαϊκή έρευνα και ανάπτυξη καθώς και μέσω της ανάπτυξης ενός ισχυρού εθνικού clusterπου θα συμβάλει στην εδραίωση της εθνικής στρατηγικής στον τομέα", αναφέρει ο Jorge-A. Sanchez-P,Υπεύθυνος Στρατηγικής και Οικονομικών του Coralliaκαι Acting si-Cluster Manager.
"Με το si-Cluster, στόχος μας είναι να βάλουμε την Ελλάδα στο χάρτη των χωρών που αναπτύσσουν διαστημικές τεχνολογίες και εφαρμογές ώστε να προσελκύσει σημαντική ερευνητική και επιχειρηματική δραστηριότητα", καταλήγει ο κ.Jorge-A. Sanchez-P.
Το όραμα και οι στρατηγικοί στόχοι του si-Cluster
To create a world class cluster on space technologies and applications
Οι κύριοι στρατηγικοί στόχοι είναι:
Η δημιουργία σε διεθνές επίπεδο μιας εικόνας βιομηχανικής και επιστημονικής αριστείας σε συγκεκριμένα τεχνολογικά πεδία.
Η ανάπτυξη συγκεκριμένων προϋποθέσεων για την ανάπτυξη ανταγωνιστικής, καινοτόμας και διαφανούς οικονομίας. Αυτό υποστηρίζεται μέσα από την καινοτομία που έχουν να προσφέρουν οι διαστημικές τεχνολογίες και επενδύσεις από τον ιδιωτικό αλλά και τον δημόσιο τομέα.
Η δημιουργία ενός μηχανισμού ευέλικτου και προσοδοφόρου ικανού να απορροφά, να διατηρεί και να ενισχύει το πνευματικό κεφάλαιο που αναπτύσσεται στην τοπική διαστημική βιομηχανία.
Η πλήρης εκμετάλλευση των υπηρεσιών που παρέχει η σύγχρονη διαστημική τεχνολογία, δίνοντας έμφαση στην ασφάλεια των πολιτών. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες περιλαμβάνουν τον έλεγχο καταστροφών, την παρακολούθηση συνόρων, τις μετεωρολογικές προβλέψεις, τον έλεγχο οικολογικών καταστροφών, την πλοήγηση, τις τηλεπικοινωνίες, την μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και υπηρεσίες με στόχο την μείωση του ψηφιακού χάσματος.
Οι συνέργειες των συμμετεχόντων επιστημονικών και βιομηχανικών κοινοτήτων, έχοντας υπόψη τον ιδιαίτερο ρόλο κάθε κοινότητας στα διαφορετικά στάδια της αλυσίδας αξίας σε εφαρμογές που έχουν υψηλή προστιθέμενη αξία για την βιομηχανία και επομένως για την εθνική οικονομία.
Η συγχώνευση όλων των σχετικών διαστημικών προγραμμάτων των διαφόρων υπουργείων και κυβερνητικών οργανώσεων (π.χ. Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, Υπουργείο Μεταφορών, Υπουργείο Παιδείας, κ.λπ.) με στόχο οικονομίες κλίμακας και έμφαση σε συγκεκριμένα τεχνολογικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος.
Η ανάπτυξη της σχετικής ερευνητικής κουλτούρας στην τοπική διαστημική βιομηχανία με στόχο την στενή παρακολούθηση των εξελίξεων σε τεχνολογίες και εφαρμογές σε παγκόσμιο επίπεδο.
Tο si-Cluster σε αριθμούς
Τα μέλη του si-cluster στην πρόσφατη συνάντηση με εκπροσώπους του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης
Τα μέλη του si-Clusterαντιπροσωπεύουν μια μεγάλη μερίδα του ελληνικού ερευνητικού και βιομηχανικού ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας και εφαρμογών. Όλα τα μέλη είναι ελληνικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας και ερευνητικά κέντρα με περισσότερα από 1000 στελέχη υψηλής εξειδίκευσης και κατάρτισης, εκ των οποίων το 35% κατέχει ανώτατο τίτλο σπουδών στον τομέα.
Η πλειοψηφία (59%) των μελών είναι Ανώνυμες Εταιρείες, το 9% είναι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης, το 14% είναι Ομόρρυθμες Εταιρείες ενώ τέλος το 18% έχουν άλλη νομική μορφή (πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, αστικές εταιρείες). Το 28% των βιομηχανικών μελών είναι εταιρείες μεσαίου μεγέθους και το 72% είναι μικρές. Το 11% των βιομηχανικών μελών έχουν κύκλο εργασιών μεταξύ 10-50 εκατ. €, το 28% μεταξύ 2-10 εκατ. € και το 61% λιγότερο από 2 εκατ. €.
Η οικονομική κρίση είχε ένα σχετικά μικρό αντίκτυπο σε αυτόν τον βιομηχανικό τομέα σε σχέση με άλλους τομείς της ελληνικής οικονομίας καθώς καμία εταιρεία δεν έκλεισε, ενώ αντίθετα δημιουργήθηκαν μερικές νέες start-ups. Παράλληλα, οι εξαγωγές του συνεργατικού σχηματισμού αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία δυο χρόνια.
Έχουν αναπτυχθεί επίσης από τα μέλη του si-Clusterκάποια κοινά κανάλια πωλήσεων (το 28% των μελών) και έχουν οργανωθεί κοινά κανάλια προμηθειών (44%), πετυχαίνοντας οικονομίες κλίμακας. Η χρήση κοινών υποδομών και υπηρεσιών σε επιστημονικά πάρκα ή κέντρα καινοτομίας όπου συστεγάζονται μέλη της πρωτοβουλίας (28%) ενδυναμώνουν ακόμη περισσότερο τις συνεργασίες.
Η ιστορία του si-cluster μέχρι σήμερα
Το si-Clusterέκανε τα πρώτα του βήματα το 2008, μετά από μια κοινή προσπάθεια σημαντικού μέρους της Ελληνικής βιομηχανίας που δραστηριοποιείται σε αυτόν τον τομέα, με τη σύσταση της Ελληνικής Ένωσης Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας και Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ), και ενδυναμώθηκε το 2009 με τη συνεργασία με το Corallia. Η πρωτοβουλία επεκτάθηκε γρήγορα, με στόχο πλέον την επέκταση της αλυσίδας αξίας στη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα.
Αριθμώντας 11 μέλη το 2011, σήμερα αποτελείται από 23 μέλη: 18 επιχειρήσεις, 2 πανεπιστημιακά εργαστήρια, 1 ερευνητικό ινστιτούτο, το Coralliaκαι την ΕΒΙΔΙΤΕ, ενώ αναμένεται να γίνουν μέλη μέσα στο 2013 ακόμη 6 ακαδημαϊκοί φορείς.
"Με τη συμβολή και τη συνεργασία όλων των εταιρειών, ακαδημαϊκών φορέων και οργανισμών που συμμετέχουν στο si-Cluster, είμαστε πεπεισμένοι ότι θα συνεχίσουμε να διαδραματίζουμε σημαντικό ρόλο στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας, κρατώντας το επιστημονικό προσωπικό στην χώρα μας και αναπτύσσοντας την οικονομία μέσω της ενίσχυσης της εξωστρέφειας. Παράλληλα η προσπάθεια αυτή αναμένεται να συμβάλει καθοριστικά στην ενίσχυση του ρόλου της εγχώριας βιομηχανίας στα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος αξιοποιώντας την Εθνική επένδυση που έχει γίνει τα προηγούμενα χρόνια αυξάνοντας το ποσοστό της γεω-επιστροφής (ESA geo-return)", δήλωσε ο Θανάσης Πότσης, Πρόεδρος της Ενωσης Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας και Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ).
Από το 2012, το si-Clusterέχει αναπτύξει, επίσης, σημαντικές συνεργασίες με το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης, το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, τις Εθνικές Υπηρεσίες Επιτήρησης των Συνόρων, το Κέντρο Μελετών Ασφάλειας, την Πανελλήνια Συνομοσπονδία Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών, καθώς και με άλλα clusterστην Ελλάδα και διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στον τομέα.
Ρωσία πρόσκρουση αστεροειδούς: ESA ενημέρωση και αξιολόγηση
Τσελιάμπινσκ αστεροειδή ίχνη υδρατμών
19 Φεβρουαρίου, 2013
Τα πρώτα στοιχεία του αντίκτυπου από 15 Φεβρουαρίου του αστεροειδή που πεσε στη Ρωσία, ο μεγαλύτερος σε περισσότερο από έναν αιώνα, γίνονται σαφή.Ο ΕΟΔ αξιολογεί προσεκτικά τις πληροφορίες. ως κρίσιμο παράγοντα για την ανάπτυξη της προσπάθειας στο κυνήγι των αστεροειδών.
Στις 03:20 GMT στις 15 Φεβρουαρίου, ένα φυσικό αντικείμενο εισήλθε στην ατμόσφαιρα και διαλύθηκε στον ουρανό πάνω από Chelyabinsk, Ρωσία.
Εκτεταμένα αρχεία βίντεο δείχνουν βορειοανατολικά προς νοτιοδυτικά το δρόμο σε μια γωνία 20 ° πάνω από τον οριζόντιο.Η ταχύτητα εισόδου εκτιμάται σε περίπου 18 km / s - περισσότερα από 64 000 km / h.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Peter Brown, του Πανεπιστημίου του Δυτικού Οντάριο, στον Καναδά, με βάση τα εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας ηχητικά κύματα που ανιχνεύονται από ένα παγκόσμιο δίκτυο, το αντικείμενο εκτιμάται ότι ήταν περίπου 17 μ. σε μια μάζα από 7000 με 10 000 τόνους, ότανχτύπησε την ατμόσφαιρα.
Εξερράγη με δύναμη περίπου 500 χιλιάδες τόνους ΤΝΤ - περίπου 30 φορές την ενέργεια που απελευθερώνεται από την ατομική βόμβα Χιροσίμα - περίπου 15-20 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος.
Με την τρέχουσα κατανόησή μας, τα κοντά στη Γη αντικείμενα αυτού του μεγέθους αναμένονται μία φορά κάθε αρκετές δεκάδες έως 100 χρόνια.
Ερωτήσεις και απαντήσεις
Τροχιά γύρω από τον ήλιό
Nicolas Bobrinsky, επικεφαλής της Space γνώση της κατάστασης της ESA (SSA) πρόγραμμα, και Detlef Koschny, υπεύθυνος για Near-Earth Object δραστηριότητα του προγράμματος, έχει απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με το συμβάν.
Αυτό που συνέβει σχετίζεται με την προβλεπόμενη flyby του αστεροειδή 2012 DA14, που πέρασε τη Γη στις 19:27 GMT την ίδια μέρα σε μόλις 28 000 χιλιόμετρα;
DVK: Η τροχιά, η θέση της εισόδου στην ατμόσφαιρα και το μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο γεγονότων καταδεικνύουν ότι το ρωσική αντικείμενο ήταν άσχετο με το 2012 DA14.
Τι προκάλεσε τη ζημιά στο έδαφος;Μήπως κομμάτια χτυπήσει ανθρώπους ή κτίρια;
DVK: Πολλά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η airburst προκάλεσε θραύση παραθύρων και κάποια δομική βλάβη σε Chelaybinsk στο κέντρο της πόλης.Κανονικά, κάποια βλάβη αρχίζει να εμφανίζεται σε περίπου πέντε φορές την κανονική πίεση του αέρα στο επίπεδο της θάλασσας.Εκτεταμένες ζημιές, παράθυρα, αναμένεται περίπου 10-20 φορές αυτή την τιμή.
Καθώς η έκρηξη και η βολίδα προχώρησε κατά μήκος μιας τροχιάς χαμηλά, το κυλινδρικό εκρηκτικό κύμα θα αναπαραχθεί απευθείας στο έδαφος και θα ήταν έντονη.
Το τερματικό τμήμα της έκρηξης πιθανότατα, πιθανόν συνέβη σχεδόν άμεσα πάνω Τσελιάμπινσκ.Αυτή ήταν ίσως η μεγαλύτερη συμβολή των ζημιών από την έκρηξη.
Περιμένουμε για την επιβεβαίωση από τις ρωσικές αρχές, ότι τα κομμάτια του αντικειμένου - κομμάτια μετεωρίτη - έχουν βρεθεί στην περιοχή.Είμαστε απληροφόρητοι από αναφορές των μέσων ενημέρωσης από οποιονδήποτε ή οποιαδήποτε δομή που έχουν πληγεί από οποιαδήποτε συντρίμμια από το ίδιο το αντικείμενο.
Asteroid 2012 DA14 is predicted to make closest approach to Earth at 20:27 CET on 15 February 2013.
In this image acquired by amateur astronomer Dave Herald, Murrumbateman, Australia, asteroid 2012 DA14 is seen as a streak running almost vertically at centre. It is a three-minute min exposure, with the asteroid seen at -82.5 degrees and heading south. The streak is quite regular - indicating no major brightness variations over a time scale of three minutes. At closest approach, the object will be moving so fast as to cover this distance in approximately 15 seconds.
This image was acquired by amateur astronomer Dave Herald, Murrumbateman, Australia, earlier today. It shows the approximately 50 m-diameter object about seven hours before closest approach.
Asteroid 2012 DA14 is predicted to make closest approach to Earth at 20:27 CET on 15 February 2013.
It will not impact Earth, however it will pass within about 28 000 km.
"This is well inside the geostationary ring, where many communication satellites are located," says Detlef Koschny, Head of NEO activities at ESA's Space Situational Awareness programme office.
"There is no danger to these satellites, however, as the asteroid will come from below' and not intersect the geostationary belt."
While tiny against the vastness of our Solar System, it should be visible in Europe to anyone with a good pair of binoculars and an idea of where to look.
Alexandros Diamantis-Αλέξανδρος Διαμαντής
![hikashi3zz3[1].gif](http://astro.pblogs.gr/files/f/382434-hikashi3zz3[1].gif)
my blog. 
RSS: θέματα, σχόλια
