Aστρονομία-Astronomy

Που θα πέρναγες το χειμώνα στον Άρη;

Photo:Mars Exploration Rover Mission, Cornell, JPL, NASA

Όταν ο χειμώνας έφτασε πέρσυ τον Νοεμβριο στον Άρη, το σκάφος Opportunity είχε ένα πρόβλημα. Το λιγοστό φως του ήλιου δεν επαρκούσε να τροφοδοτήσει τα ηλιακά πάνελ με ενέργεια και οι μπαταρίες του τροχήλατου λειτουργούσαν για να θερμάνουν τα όργανα και η αποστολή να ανέβει την ανηφόρα, που βλέπουμε στην φωτογραφία θα ήταν δύσκολη. Πίσω από την πλαγιά διακρίνουμε καθαρά τον αρχαίο κρατήρα Endeavour, που θα εξερευνήσει το Opportunity, αν επιζήσει από τις κακουχίες μέχρι να ολοκληρωθεί ο χειμώνας.

Συνεχίζονται οι σεισμοί στην Κρήτη-5.2 Ρίχτερ

Ο ουρανός και οι πλανήτες από 23 έως 29-1-2012

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
(Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

• Νέα Σελήνη στις 9:41 π.μ. Στη νέα φάση της, η Σελήνη διασχίζει το ίδιο μέρος με τον Ήλιο στον ουρανό και έτσι παραμένει κρυμμένη στο έντονο φως του αστεριού μας.

• Λίγο μετά τις 9 μ.μ., μπορείτε να βρείτε τον Άρη χαμηλά στα ανατολικά. Ο κόκκινος πλανήτης σκαρφαλώνει ψηλότερα αργά το βράδυ και τις πρώτες πρωινές ώρες και φτάνει ψηλά στο νότο γύρω στις 3.30 π.μ. Ο Άρης έχει ένα πορτοκαλί-κόκκινο χρώμα που τον κάνει να ξεχωρίζει. Φυσικά, το λαμπρό φαινόμενο μέγεθός του, στο -0,4, τον βοηθά σ' αυτό. Όταν σηκωθεί πάνω από τον ορίζοντα, μόνο ο πλανήτης Δίας και ο Σείριος τον ξεπερνούν σε φωτεινότητα. Ο Άρης βρίσκεται ανάμεσα στα αστέρια της Παρθένου, μόλις ανατολικά του Λέοντα. Στην πραγματικότητα, τώρα ο πλανήτης εμφανίζεται σταθερός σε σχέση με τα αστέρια αυτά. Μετά θα κινηθεί πίσω προς τον Λέοντα, φτάνοντάς τον στις αρχές Φεβρουαρίου. Με τηλεσκόπιο, ο βόρειος πόλος του Άρη ξεχωρίζει σε ένα δίσκο που φτάνει στα 11" σε διάμετρο.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:46 μ.μ.  

• Ο Κρόνος ανατέλλει λίγο μετά τα μεσάνυχτα αυτή την εβδομάδα και εμφανίζεται στο ψηλότερό του σημείο στο νότο όταν αρχίζει το λυκόφως. Ο δακτυλιοειδής πλανήτης λάμπει με μέγεθος 0,6 και ξεχωρίζει έχοντας φόντο την Παρθένο. Το πιο λαμπρό αστέρι που αστερισμού, μεγέθους 1,0, ο Στάχυς, βρίσκεται 7° στα δεξιά και κάτω από τον Κρόνο. Όταν τον δούμε με ένα τηλεσκόπιο, ο πλανήτης εκτείνεται στα 17", ενώ τα δαχτυλίδια του φτάνουν στα  39", έχοντας κλίση 15 ° ως προς τη Γη.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 6:37 μ.μ. 

• Η Σελήνη και η Αφροδίτη παίρνουν μια φωτογενή πόζα σήμερα το βράδυ. Αν κοιτάξετε έξω, 45 λεπτά με μια ώρα μετά την δύση του ηλίου, θα δείτε το ζευγάρι να χαμηλώνει προς τη δύση του με υπέροχα χρώματα καθώς θα βαθαίνει το λυκόφως. Οι δύο παραμένουν σε θέαση και μετά τις 8 μ.μ., όμως η αντίθεσή τους με τον σκοτεινό ουρανό μετά το λυκόφως μειώνεται αισθητά.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 12:25 μετά τα μεσάνυχτα. 

• Ο αστεροειδής 433 Έρως βρίσκεται στη πλησιέστερη προσέγγισή του στη Γη από το 1975, στα τέλη Ιανουαρίου, όταν θα είναι 26.700.000 χιλιόμετρα μακριά από τον πλανήτη μας. Τώρα λάμπει με μέγεθος 8,6, αρκετά φωτεινός για να τον δείτε με κιάλια ή με μικρό τηλεσκόπιο. Αυτό είναι ένα καλό πρωινό για να τον αναζητήσετε αφού βρίσκεται μόλις 1,7 ° ανατολικά του 5ου μεγέθους αστέρα βήτα (β) του Εξάντα. Αν έχει συννεφιά, προσπαθήστε ξανά στις 29, όταν αυτός ο επισκέπτης θα περάσει 1,4° ανατολικά του 5ου μεγέθους δέλτα (δ) του Εξάντα.
  
  
  
  

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 8:16 μ.μ.   

• Ένας από τους πιο γνωστούς αστερισμούς του ουρανού κυριαρχεί στον ουρανό του Ιανουαρίου από το σούρουπο μέχρι και περίπου τις 2 π.μ. Ο Ωρίωνας, ο «Κυνηγός», εμφανίζεται στα νοτιοανατολικά όταν πέσει το σκοτάδι. Ανεβαίνει ψηλότερα στο νότο γύρω στις 9 μ.μ. Στη συνέχεια, στέκεται περίπου στο μέσο της απόστασης μέχρι το ζενίθ (από τα μέσα βόρεια γεωγραφικά πλάτη). Το λαμπρότερο άστρο του νυχτερινού ουρανού, ο Σείριος, ακολουθεί περίπου μία ώρα πίσω από τον Ωρίωνα.

• Ο Λυγξ είναι ένας άλλος αμυδρός αστερισμός, σχετικά νέος, που επινοήθηκε από τον Πολωνό αστρονόμοJohannes Hevelius προς το τέλος του 1600.  Στην εξήγηση του ονόματος, ο Hevelius αναφέρεται να έχει πει ότι ένας παρατηρητής πρέπει να έχει τα μάτια ενός λύγκα προκειμένου να βρει τον αστερισμό. Ο Λυγξ κατοικεί στην αραιοκατοικημένη από αστέρια περιοχή μεταξύ των Διδύμων και της κατσαρόλας της Μεγάλης Άρκτου. Απόψε, κοιτάξτε προς τα βορειοανατολικά στο τέλος του λυκόφωτος.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:55 μ.μ.

• Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσειςΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).

• Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide:  "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."

• Θέλετε να μυηθείτε στο χώρο της αστροφωτογραφίας; Συμβουλευθείτε το βιβλίοΑστροφωτογραφία(εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης) και αποκτήστε τις κατάλληλες γνώσεις για να φωτογραφίσετε το ηλιακό μας σύστημα και πέρα από αυτό).
  
  
  
   

• Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο:www.spaceweather.com.

• Ο Ερμής είναι κρυμμένος στη λάμψη του ήλιου.

• Η Αφροδίτη (μέγεθος -4, στον Υδροχόο) είναι ο λαμπρός «Αποσπερίτης» στα νοτιοδυτικά κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος και νωρίς το βράδυ. Θα φαίνεται έτσι όλο το χειμώνα και για μεγάλο μέρος της άνοιξης.  Με τηλεσκόπιο, η Αφροδίτη είναι ένας μικρός δίσκος 14,5" σε διάμετρο, σε φάση gibbous.

• Ο Άρης (με μέγεθος -0,5, στα σύνορα Λέοντα-Παρθένου) ανατέλλει περίπου στις 9 το βράδυ. Βρίσκεται αρκετά κάτω από τον Βασιλίσκο του Λέοντα. Λάμπει ψηλά στον νότο μετά τις 2 π.μ. Με τηλεσκόπιο, ο Άρης έχει μεγαλώσει σε φαινόμενη διάμετρο, 11 ½ δευτερόλεπτα του τόξου. Θα βρεθεί σε αντίθεση, μόνο 13,9", νωρίς το Μάρτιο.

• Ο λαμπρός Δίας (μέγεθος -2,5, ακόμα στα σύνορα Κριού και Ιχθύων) είναι ψηλά στα νότια νωρίς το σούρουπο και ψηλότερα στα νοτιοδυτικά αργότερα το βράδυ. Η φαινόμενη διάμετρός του είναι 40 δευτερόλεπτα του τόξου. 
  
  
  

• Ο Κρόνος (μέγεθος +0,6, στη Παρθένο) λάμπει στα νότια το λυκαυγές. Ανατέλλει μετά τα μεσάνυχτα. Ο Στάχυς τρεμοσβήνει 7° στα δεξιά του. Ο λαμπρότερος Αρκτούρος φέγγει αρκετά πιο μακριά πάνω και στα αριστερά του Κρόνου και του Στάχυ. Με τηλεσκόπιο, οι δακτύλιοι του Κρόνου έχουν μια καλή κλίση 15° ως προς εμάς. 

• Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9, κοντά στον «Κυκλικό» σχηματισμό των Ιχθύων) είναι ακόμα ψηλά στα νοτιοδυτικά όταν αρχίζει να βραδιάζει.

• Ο Ποσειδώνας (μέγεθος 7,9) χάνεται στο φως του βραδινού λυκόφωτος

Εντυπωσιακό σέλας πάνω από τη Νορβηγία

Photo:Bjorn Jorgensen

Πριν λίγες ημέρες εκτοξεύτηκε ηλιακή μάζα από ηλεκτρόνια, πρωτόνια και ιόντα με κατεύθυνση τη Γη και ένα μέρος του ηλιακού νέφους χτύπησε τη μαγνητόσφαιρα του πλανήτη μας και πέρασε μέσα στην ατμόσφαιρα προκαλώντας το γνωστό σέλας. Η φωτογραφία είναι από την περιοχή Grotfjord στη Νορβηγία. Προχτές μεγαλύτερη μάζα εκτινάχτηκε από τον Ήλιο προς τη Γη και αναμένεται ακόμη εντυπωσιακότερο θέαμα, αλλά και κάποιες συνέπειες στις τηλεπικοινωνίες στην άνω ατμόσφαιρα. Ασφαλώς και στη φύση,  όπως και στον άνθρωπο υπάρχουν ενδείξεις και μετρήσεις,  που επιρρεάζουν τους οργανισμούς στη ξηρά και στη θάλασσα.

Η Γη υποδέχεται την ισχυρότερη ηλιακή καταιγίδα των τελευταίων χρόνων

	Ο Ήλιος λίγο μετά τη βίαιη εκτόξευση σωματιδίων από την επιφάνειά του

Παρόλο που η ηλιακή έκλαμψη ήταν σχετικά ισχυρή και η ροή ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο η ταχύτερη των τελευταίων επτά χρόνων, δεν αναμένεται να γίνει ορατή η επίδραση της ηλιακής καταιγίδας στην επιφάνεια της Γης.

Οι Εκπλήξεις Ενός Νάνου: Πλούτωνας

Οι Εκπλήξεις Ενός Νάνου: Πλούτωνας

Της Αστροφυσικού Ελένης Χατζηχρήστου

Ο φασματογράφος τελευταίας γενιάς του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble ανίχνευσε έναν ισχυρό απορροφητή υπεριωδών ακτίνων στην επιφάνεια του Πλούτωνα. Αυτό για τους επιστήμονες αποτελεί σημαντική ένδειξη για την ύπαρξη σύνθετων υδρογονανθράκων στο νάνο πλανήτη, που δημιουργήθηκαν από την αλληλεπίδραση του ηλιακού φωτός με τους επιφανειακούς πάγους μεθανίου, μονοξειδίου του άνθρακα και αζώτου. Αυτό που είναι ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι το υπεριώδες φάσμα του Πλούτωνα έχει αλλάξει σε σχέση με εκείνο που καταγράφηκε στα 1990, κάτι που ενδεχομένως οφείλεται σε διαφορές της ατμοσφαιρικής πίεσης του Πλούτωνα ή στο ότι τώρα βλέπουμε διαφορετικά σημεία της επιφάνειάς του από εκείνα που ήταν ορατά πριν 20 χρόνια. Η αποστολή της NASA Νέοι Ορίζοντες που θα φτάσει στον Πλούτωνα το 2015 είναι σίγουρο ότι θα φέρει στο φως εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τη σύνθεση και την εξέλιξη του νάνου πλανήτη.


Εικ.1_1: Η αποστολή της NASA Νέοι Ορίζοντες, με προορισμό τα εξώτερα σώματα του Ηλιακού μας συστήματος, της ζώνης Kuiper, θα περάσει από τον Πλούτωνα το 2015.

Ο νάνος (ή ελάσσων) πλανήτης Πλούτωνας έχει το 1/5 του μεγέθους της Γης, και είναι πετρώδης με παγωμένη επιφάνεια. Βρίσκεται περίπου 40 φορές μακρύτερα από τον Ήλιο σε σχέση με τη Γη, επομένως είναι ένας εξαιρετικά κρύος «κόσμος» με επιφανειακή θερμοκρασία -220ο C. Ήδη από τη δεκαετία του 1980 γνωρίζουμε ότι έχει μια λεπτή ατμόσφαιρα (100.000 φορές πιο αραιή από τη γήινη) που αποτελείται κυρίως από άζωτο, μεθάνιο και μονοξείδιο του άνθρακα. Ο Πλούτωνας χρειάζεται 248 χρόνια για να συμπληρώσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Καθώς απομακρύνεται θα έλεγε κανείς ότι η ατμόσφαιρά του παγώνει, στερεοποιείται και «πέφτει» στο έδαφος. Αντίθετα όταν πλησιάζει στον Ήλιο (όπως συμβαίνει αυτή την εποχή) η επιφάνειά του θερμαίνεται και ο πάγος εξαερώνεται, αυξάνοντας δραματικά την μάζα της ατμόσφαιρας του Πλούτωνα.


Εικ 2_2: Καλλιτεχνική αναπαράσταση της επιφάνειας του Πλούτωνα, που σύμφωνα με ένα πιθανό μοντέλο του νάνου πλανήτη, σκεπάζεται από περιοχές καθαρού μεθανίου. Από τον Πλούτωνα, ο Ήλιος φαίνεται 1000 αμυδρότερος από ότι στη Γη (Credit: ESO).

Το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Νότιου Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείου (ESO) έχει ήδη βρει ενδείξεις για μεγάλες ποσότητες μεθανίου στην ατμόσφαιρα του Πλούτωνα, η οποία μάλιστα είναι θερμότερη από την επιφάνειά του κατά 40ο C (αν και παρ' όλα αυτά εξαιρετικά ψυχρή, θερμοκρασίας μόλις -180ο C). Ίσως μάλιστα όλη η επιφάνεια του Πλούτωνα να καλύπτεται πλήρως ή τμηματικά από ένα στρώμα μεθανίου. Μέχρι πρόσφατα μπορούσαμε να μελετήσουμε μόνο τις ανώτερες περιοχές της πλουτώνειας ατμόσφαιρας. Χάρη στο φαινόμενο της απόκρυψης μακρινών άστρων από τον κατά πολύ κοντινότερο Πλούτωνα (όταν ευθυγραμμιστούν ως προς τον γήινο παρατηρητή), οι αστρονόμοι μπόρεσαν να βρουν την διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ ανώτερης ατμόσφαιρας και επιφάνειας του νάνου πλανήτη. Κατόπιν, ο Κρυογενικός Υπέρυθρος Φασματογράφος CRIRES του ESO έδωσε πληροφορίες όχι μόνο για την ανώτερη αλλά για το σύνολο της πλουτώνειας ατμόσφαιρας. Σε αντίθεση με την γήινη ατμόσφαιρα (τροπόσφαιρα) όπου η θερμοκρασία ελαττώνεται όσο αυξάνει το υψόμετρο (κατά 6ο C ανά χιλιόμετρο), στον Πλούτωνα η θερμοκρασία αυξάνεται κατά 3 ως 15ο C ανά χιλιόμετρο υψόμετρου.


Εικ.2_3: Μια από τις λεπτομερέστερες εικόνες της συνολικής επιφάνειας του Πλούτωνα, από φωτογραφίες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble την περίοδο 2002-2003, όπου διακρίνεται και η μυστηριώδης φωτεινή κηλίδα (Credit: NASA, ESA, and M. Buie (Southwest Research Institute)).

Σύμφωνα με τις λεπτομερείς εικόνες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, ο νάνος πλανήτης αλλάζει χρώμα (μεταξύ λευκού, σκούρου πορτοκαλί και γκρι μαύρου) και λαμπρότητα, ανάλογα με τις εποχές του πλουτώνειου έτους. Έτσι, πρόσφατα έγινε πιο κόκκινος λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας του Ήλιου που αλληλεπιδρά με το μεθάνιο αφήνοντας ένα σκουρόχρωμο κόκκινο κατάλοιπο πλούσιο σε άνθρακα. Ταυτόχρονα, το βόρειο ημισφαίριό του έγινε λαμπρότερο καθώς ο επιφανειακός πάγος εξαερώνεται για να εναποτεθεί στο νότιο ημισφαίριο που έτσι φαίνεται πιο σκοτεινό. Η εναλλαγή εποχών στον Πλούτωνα είναι ασύμμετρη λόγω της ελλειπτικότητας της τροχιάς του και της μεγάλης κλίσης της ως προς το επίπεδο της εκλειπτικής.

Τέλος οι αστρονόμοι, χάρη στο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble ανακάλυψαν και έναν τέταρτο δορυφόρο του Πλούτωνα, που πήρε το προσωρινό όνομα P4. Είναι ο μικρότερος από τους τέσσερις δορυφόρους του με διάμετρο 13-34 χλμ. Για σύγκριση ο Χάρων, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του νάνου πλανήτη που ανακαλύφθηκε το 1978, έχει διάμετρο 1043 χλμ. και οι δύο επόμενοι δορυφόροι του Νυξ και Ύδρα, που ανακαλύφθηκαν το 2005, έχουν διαμέτρους από 32 ως 113 χλμ. Θεωρείται ότι το σύστημα δορυφόρων του Πλούτωνα δημιουργήθηκε από την πρώιμη σύγκρουσή του με ένα πλανητικό σώμα που οδήγησε στον εκσφενδονισμό υλικού που αργότερα σχημάτισε τους πλουτώνειους δορυφόρους.


Εικ.2_4: Οι δύο αυτές εικόνες του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble διαφέρουν κατά μία εβδομάδα, και δείχνουν τους τέσσερις δορυφόρους του Πλούτωνα. Σε πράσινο κύκλο ο νεοανακαλυφθείς δορυφόρος P4 (Credit: NASA, ESA, and M. Showalter (SETI Institute)).

Όλα δείχνουν λοιπόν ότι ο Πλούτωνας δεν είναι απλώς μια παγωμένη μπάλα χωρίς κανένα ενδιαφέρον, αλλά ένας δυναμικός κόσμος με δραματικές εναλλαγές. Αυτό δημιουργεί τις καλύτερες προϋποθέσεις για εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις από την αποστολή Νέοι Ορίζοντες που θα φτάσει στον μυστηριώδη νάνο πλανήτη σε 3 μόλις χρόνια. Το διαστημόπλοιο θα περάσει σχετικά γρήγορα φωτογραφίζοντας με κάθε λεπτομέρεια μόνο ένα από τα ημισφαίρια του Πλούτωνα, επικεντρώνοντας μάλιστα σε μια φωτεινή κηλίδα ασυνήθιστα πλούσια σε μονοξείδιο του άνθρακα που προς το παρόν αποτελεί μυστήριο για τους επιστήμονες.
 

Ισχυρός σεισμός 6.2 Ρίχτερ στις ακτές του Μεξικού

	Near Coast of Chiapas, Mexico	6.2 (Mw)
Time:	2012-01-21 18:47:14.4 UTC
Magnitude:	6.2 (Mw)
Epicenter:	93.01°W 15.01°N
Depth:	67 km
Status:	M - manually revised

Lovejoy, ο χριστουγεννιάτικος κομήτης

Της Αστροφυσικού Ελένης Χατζηχρήστου

Ένας κομήτης που πρόσφατα ανακαλύφθηκε, με το επίκαιρο όνομα Lovejoy, αποθανατίστηκε σε συνδυασμό με την ημισέληνο και τον Γαλαξία μας από το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Νότιου Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείου (ESO) που βρίσκεται στη Χιλή. Ο κομήτης, που μόλις είχε επιβιώσει από μια κοντινή επαφή με τον Ήλιο, ήταν ορατός την ίδια χρονική περίοδο και από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.


Εικ.1: Η φωτογράφηση του κομήτη Lovejoy έγινε στις 22 Δεκεμβρίου 2011, από το αστεροσκοπείο ESO στη Χιλή (Credit: G. Blanchard (eso.org/~gblancha) / ESO).
Ο κομήτης Lovejoy ανακαλύφθηκε στις 27 Νοεμβρίου από τον Αυστραλό ερασιτέχνη αστρονόμο Terry Lovejoy οπότε και αναγνωρίστηκε ως ένα αντικείμενο Kreutz, μέλος της οικογένειας κομητών που προήλθαν από τον κατακερματισμό ενός μεγάλου κομήτη στη διάρκεια του 12ου αιώνα. Αυτός είναι ο πρώτος κομήτης τύπου Kreutz που ανακαλύφθηκε από το έδαφος μετά το 1970 και πήρε το επίσημο όνομα C/2011 W3. Ο κομήτης Lovejoy λίγο πριν τα Χριστούγεννα έφτασε πολύ κοντά στον Ήλιο, σε απόσταση μόλις 140 χιλιάδων χιλιομέτρων από την επιφάνειά του, και εισήλθε στο Ηλιακό Στέμμα.


Εικ.2: Ο κομήτης Lovejoy μπαίνει στο Ηλιακό Στέμμα, φωτογραφημένος από το διαστημικό τηλεσκόπιο SOHO.

Στα 16 χρόνια λειτουργίας του διαστημικού τηλεσκοπίου ηλιοφυσικής Solar Heliophysics Observatory (SOHO), που δημιουργήθηκε από τους Αμερικανικό και Ευρωπαϊκό Οργανισμούς Διαστήματος NASA και ESA, ανίχνευσε έναν εντυπωσιακό αριθμό κομητών, 2100, εκ των οποίων οι περισσότεροι ανήκουν στην οικογένεια κομητών Kreutz και οι οποίοι κατά πάσα πιθανότητα εξατμιστούν πλήρως όταν πλησιάσουν τον Ήλιο. Ο κομήτης Lovejoy μπήκε στο οπτικό πεδίο του διαστημικού τηλεσκοπίου Solar Terrestrial Relations Observatory (STEREO) στις 14 Δεκεμβρίου 2011 και μια ημέρα αργότερα στο οπτικό πεδίο του Hinode, τα οποία πρόσφεραν εικόνες του κομήτη εξαιρετικής διακριτική ικανότητας.

http://www.youtube.com/watch?v=YWv5L7BklX8
Eικ.3: Βιντεοσκοπημένη η προσέγγιση στον Ήλιο του κομήτη Lovejoy, από το διαστημικό τηλεσκόπιο SOHO.

Η ανακάλυψη ενός κομήτη από το έδαφος πριν να γίνει ορατός από τα διαστημικά τηλεσκόπια, έχει πολύ μεγάλη αξία αφού επιτρέπει στους αστρονόμους να προετοιμαστούν για να κάνουν πιο αποτελεσματικές και εντατικές παρατηρήσεις με τα επαγγελματικά επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια. Βέβαια σε σπάνιες περιπτώσεις κάποιοι κομήτες Kreutz είναι τόσο λαμπροί που μπορεί κανείς να τους δει και με γυμνό μάτι (όπως ο κομήτης Ikeya-Seki το 1965).


Εικ.4: Εικόνα από την ταινία που πήρε το διαστημικό τηλεσκόπιο Solar Terrestrial Relations Observatory (STEREO), το οποίο έδωσε τις πρώτες εικόνες του κομήτη από το διάστημα, στις 11 Δεκεμβρίου 2011 (Credit: NASA/NRL/STEREO).

Νυχτερινό τοπίο στον ουρανό της Ιρλανδίας

Photo: Brendan Alexander

Ο ουρανός ανατέλλει πάνω από την περιοχή Donegal της Ιρλανδίας κι ένα νυχτερινό τοπίο προβάλλει στο στερέωμα. Οι αρχαίοι λαοί έλεγαν στερέωμα τον ουρανό επειδή πίστευαν, ότι ο ουρανός είναι στέρεος, αλλά παρέμεινε η φράση μέχρι σήμερα, σαν ποιητική έκφραση. Ανάμεσα στα γυμνά δέντρα στο προσκήνιο βλέπουμε τον πιο εύκολα αναγνωρίσιμο αστερισμό στο βόρειο ημισφαίριο, τον περίφημο Κυνηγό Ωρίωνα με τα λαμπρά του άστρα. Στον δεξιό του ώμο, αριστερά όπως βλέπουμε, δεσπόζει το κιτρινωπό άστρο Μπετελγκέζ. Στο κέντρο φαίνεται καθαρά η ζώνη του Κυνηγού με τα τρία άστρα και λίγο πιο κάτω το περίφημο Ξίφος του Ωρίωνα, όπου δεν διακρίνεται με το μάτι το φημισμένο, ίσως το πιο διάσημο Νεφέλωμα τ' ουρανού, το Νεφέλωμα του Ωρίωνα. Χαμηλά στη φωτογραφία τα φώτα κυκλώνουν τη Lough Eske (Λίμνη του Ιχθύος). Σε κάθε περίπτωση η φωτογραφία είναι υπέροχη με τον έναστρο ουρανό να φωτίζει τις καρδιές των ανθρώπων.

Ο ουρανός και οι πλανήτες από 16 έως 22-1-2012

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
(Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

• Τελευταίο Τέταρτο της Σελήνης στις 11:08 π.μ.

• Η Σελήνη είναι κάτω από τον Κρόνο και τον Στάχυ. Κοιτάξτε στο νότο την αυγή. Ο Κρόνος είναι 6,8 μοίρες πάνω και στα αριστερά του Στάχυ. Θα δείτε το φεγγάρι να βγαίνει πάνω από τον ανατολικό-νοτιοανατολικό ορίζοντα γύρω στις 12:30 π.μ. Βρίσκεται ψηλότερα στο νότο στο λυκόφως. Περνά τις πρωινές ώρες στο νότιο τμήμα του αστερισμού της Παρθένου.
  

• Έχετε δει ποτέ το Νεφέλωμα του Καρκίνου με τηλεσκόπιο; Τι θα λέγατε για κιάλια; Αυτή η διάχυτη αμυδρή λάμψη είναι κοντά στο λιγότερο φωτεινό άκρο από τα δύο κέρατα του Ταύρου. Με μεγέθος 8,4, χρειάζεται ένα σκοτεινό ουρανό, εάν έχετε ένα μικρό τηλεσκόπιο. 
  
  
  
  

• Η Σελήνη φτάνει σε περίγειο, το κοντινότερο σημείο στην τροχιά της γύρω από τη Γη, στις 11:25 μ.μ. Βρίσκεται 369.886 χιλιόμετρα μακριά από εμάς.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:57 μ.μ.  

• Κοιτάξτε στα νοτιοδυτικά, καθώς πέφτει το σκοτάδι, όλα τα βράδια αυτή την εβδομάδα και θα δείτε την Αφροδίτη. Ο πλανήτης λάμπει με μέγεθος -4,0, γεγονός που την καθιστά το πιο φωτεινό σημείο στον ουρανό της νύχτας, (Μόνο το φεγγάρι λάμπει πιο φωτεινά και ανατέλλει αρκετό χρόνο μετά την δύση της Αφροδίτης). Η Αφροδίτη ξεπροβάλλει μέσα στην πρώτη μισή ώρα μετά τη δύση του ηλίου και παραμένει στον ουρανό μέχρι τις 20:00. Στρέψτε το τηλεσκόπιό σας στον πλανήτη και θα δείτε ένα δίσκο με διάμετρο 14" που εμφανίζεται φωτισμένος σχεδόν κατά 80 τοις εκατό .

• Στο λυκαυγές της Πέμπτης, στα νοτιοανατολικά θα δείτε την ημισέληνο (σε χάση) με τον Αντάρη στα δεξιά της, μια πρώιμη προεπισκόπηση αυτού του αστεριού, ορόσημο στις καλοκαιρινές νύχτες. 
  
  
  
  

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 5:49 μ.μ. 

• Ο αστερισμός του Ωρίωνα βρίσκεται στον ουράνιο ισημερινό, δηλαδή, φαίνεται από όλα τα μέρη της Γης που κατοικούνται από ανθρώπους. Είναι κατεξοχήν χειμερινός αστερισμός για το βόρειο ημισφαίριο. Στο βόρειο-ανατολικό μέρος του κυνηγού είναι ο Μπετελγκέζ, ένα από τα μεγαλύτερα γνωστά αστέρια στους αστρονόμους. Η φωτεινότητά του μεταβάλλεται ελαφρώς σε περίοδο 2.110 ημερών. Αυτό κυρίως οφείλεται στις συστολές και διαστολές που συμβαίνουν στο εσωτερικό του αστεριού.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 11:36 μ.μ. 

• Δύο από τα καλύτερα αντικείμενα από τον βαθύ ουρανό ξεχωρίζουν τα βράδια του Ιανουαρίου. Οι Πλειάδεςκαι Υάδες, αυτά τα σμήνη αστέρων, εμφανίζονται ψηλά στον νότο νωρίς το βράδυ, αλλά παραμένουν εμφανή μέχρι και μετά τα μεσάνυχτα. Οι Πλειάδες, γνωστές και σαν τις Επτά Αδελφές και M45, μοιάζουν σαν μια μικρή «κατσαρόλα» με γυμνό μάτι. Οι μεγαλύτερες Υάδες αποτελούν το κεφάλι του Ταύρου σε σχήμα V. Αν και φαίνονται ωραία με γυμνό μάτι, τα δύο σμήνη είναι πολύ πιο όμορφα με κιάλια.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 7:28 μ.μ.   

• Νέα Σελήνη στις 9:41 π.μ. της Κυριακής.

• Το πιο λαμπρό αστέρι του αστερισμού του Ηνίοχου είναι η Αίγα (Capella), το 6ο σε μέγεθος αστέρι του ουρανού, 45 έτη φωτός μακριά μας, και με λαμπρότητα 80 φορές αυτή του ήλιου μας. Τα τρία αστέρια κάτω από την Αίγα που σχηματίζουν ένα τρίγωνο είναι ο ε, η και ζ του Ηνίοχου. 

• Το όνομα Μιρφάκ προέρχεται από τα Αραβικά και αναφέρεται σε έναν αγκώνα,  αλλά όχι αυτόν του Περσέα!  Αντ' αυτού η έννοια του ονόματος συνδέεται με τις Πλειάδες. Πιθανώς σήμαινε ότι ο Μιρφάκ είναι δίπλα σε αυτό το σμήνος. Όμως, ο Μιρφάκ είναι από μόνος του μέρος ενός σμήνους αστέρων  που ονομάζεται  το άλφα σμήνος του Περσέα. Στοχεύστε με κιάλια στον Μιρφάκ  και παρατηρήστε το πλήθος από αστέρια 4ου και 5ου μεγέθους που εμφανίζονται στο πεδίο. 

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:07 μ.μ.

• Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).

• Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinsonκαι ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide:  "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."

• Θέλετε να μυηθείτε στο χώρο της αστροφωτογραφίας; Συμβουλευθείτε το βιβλίοΑστροφωτογραφία(εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης) και αποκτήστε τις κατάλληλες γνώσεις για να φωτογραφίσετε το ηλιακό μας σύστημα και πέρα από αυτό).
  
  
  
   

• Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο:www.spaceweather.com.

• Ο Ερμής είναι κρυμμένος στη λάμψη της ανατολής του ήλιου.

• Η Αφροδίτη (μέγεθος -4, στον Αιγόκερο) είναι ο λαμπρός «Αποσπερίτης» στα νοτιοδυτικά κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος και νωρίς το βράδυ. Θα φαίνεται έτσι όλο το χειμώνα και για μεγάλο μέρος της άνοιξης.  Με τηλεσκόπιο, η Αφροδίτη είναι ένας μικρός δίσκος 14" σε διάμετρο, σε φάση gibbous.

• Ο Άρης (με μέγεθος -0,1, στα σύνορα Λέοντα-Παρθένου) ανατέλλει περίπου στις 10 το βράδυ. Βρίσκεται αρκετά κάτω από τον Βασιλίσκο του Λέοντα. Λάμπει ψηλά στον νότο μετά τις 3 π.μ. Με τηλεσκόπιο, ο Άρης είναι ακόμα μια σφαίρα 10 δευτερόλεπτα του τόξου σε διάμετρο. Θα βρεθεί σε αντίθεση (μόνο 13,9 δευτερόλεπτα του τόξου) τον ερχόμενο Μάρτιο.

• Ο λαμπρός Δίας (μέγεθος -2,5, στα σύνορα Κριού και Ιχθύων) είναι ψηλά στα νότια το σούρουπο και ψηλότερα αργότερα το βράδυ (μεσουρανεί πριν τις 7 μ.μ.). Η φαινόμενη διάμετρός του είναι 41 δευτερόλεπτα του τόξου.

• Ο Κρόνος (μέγεθος +0,6, στη Παρθένο) λάμπει στα νότια το λυκαυγές. Ανατέλλει στις 1 π.μ. Ο Στάχυς τρεμοσβήνει 6° κάτω και στα δεξιά του. Ο λαμπρότερος Αρκτούρος φέγγει αρκετά πιο μακριά πάνω και στα αριστερά του Κρόνου και του Στάχυ. Με τηλεσκόπιο, οι δακτύλιοι του Κρόνου έχουν μια καλή κλίση 15° ως προς εμάς. 

• Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9, στους Ιχθείς) είναι ακόμα ψηλά στα νοτιοδυτικά όταν αρχίζει να βραδιάζει.

• Ο Ποσειδώνας (μέγεθος 7,9) είναι χαμηλά στα νοτιοδυτικά νωρίς το βράδυ.

Συνετρίβη στη Γη το διαστημικό σκάφος Phobos-Grunt

Το Phobos-Grunt συνετρίβη στη Γη

Το Phobos Grunt είχε ακόμα αποστολή να θέσει σε τροχιά γύρω από τον Άρη τον κινεζικό δορυφόρο Yinghuo-1, η οποία ωστόσο εξελίχθηκε σε απογοητευτική πρεμιέρα της κινεζικής εξερεύνησης του "κόκκινου" πλανήτη

Ζωδιακό φως και ψευδοαυγή

Image Credit & Copyright: Nilesh Vayada & Ajay Talwar

Είναι, πράγματι, αυγή ή ψευδοαυγή το φως που βλέπουμε; Σε ορισμένες περιόδους του έτους, φαίνεται στον ορίζοντα και κοντά στον ανατέλλοντα Ήλιο να λάμπει φως και να σχηματίζει ένα τρίγωνα όταν αναπτύσσεται. Αυτό το φως δεν προέρχεται άμεσα από τον Ήλιο, αλλά από ανάκλαση του ηλιακού φωτός στην διαπλανητική σκόνη, που απλώνεται στο χώρο του ηλιακού συστήματος από τους κομήτες και τους αστεροειδείς. Αυτό το φως λέγεται Ζωδιακό φως. Στο βίντεο βλέπουμε δυο ψευδοαυγές, διάρκειας πέντε ωρών η κάθε μια, που καταγράφηκαν από το υψηλότερο παρατηρητήριο του κόσμου, στο όρος Saraswati στην Ινδία.

Ο Μικρός Πλανήτης, ο κομήτης Lovejoy και η παρέα του

Photo:Alex Cherney

Ξημερώνει. Ο ουρανός πάνω από την Βικτώρια της Αυστραλίας στο νότιο ημισφαίριο έχει προκλητική ομορφιά. Με 12 καρέ φωτογραφίζεται ο μικρός πλανήτης, που βλέπουμε στο σφαιρικό πανόραμα, ενώ περιβάλλεται από ουράνιες ομορφιές. Ο κομήτης Lovejoy δείχνει, έστω αμυδρά, την μακριά ουρά του και δεξιά ο αστερισμός του Ωρίωνα με τον λαμπρό Σείριο ακόμα δεξιότερα. Οι ενδείξεις στη φωτογραφία φανερώνουν και τους γαλαξίες με τα ονόματα Μικρό και Μεγάλο Μαγγελανικό Νέφος, όπως και στο άκρο αριστερά τον Σταυρό του Νότου. Τελικά, ένα υπέροχο μωσαϊκό, μια γοητευτική σύνθεση λίγο πριν φύγει ο χρόνος. Ο Μικρός Πλανήτης είναι η Γη μας, ασφαλώς.

Ανακαλύψαμε το μικρότερο ηλιακό σύστημα, το ΚΟΙ 961

H τελευταία ανακάλυψη του διαστημικού σκάφους Κέπλερ με αποστολή την έρευνα εξωπλανητών, είναι το μικρότερο ηλιακό σύστημα με το μητρικό άστρο ΚΟΙ 961 και τους τρείς πλανήτες του 961.01, 961.02, 961.03, που βρέθηκε μέχρι σήμερεα από τους 700 εξωπλανήτες, που είναι επιβεβαιωμένοι και από τα επίγεια τηλεσκόπια, απαραίτητη προϋπόθεση προς δημοσίευση. Απλά, το Κέπλερ μπορεί να παρακολουθεί και να καταγράφει μείωση της φωτεινότητας άστρου, (τρεις διελεύσεις μπροστά από το άστρο του ίδιου πλανήτη για σιγουριά, σύμφωνα με το πρωτόκολλο), σε 150.000 άστρα. Οι πλανήτες έχουν τα μεγέθη από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο, 0.78, 0.73 και 0.57 φορές την ακτίνα της Γης με τον μικρότερο στο μέγεθος του Άρη.  Επειδή βρίσκονται πολύ κοντά στο  άστρο τους, έναν κόκκινο νάνο, τελευταίο στάδιο της ηλικίας του, δεν είναι στην κατοικήσιμη ζώνη. Το άστρο είναι 6 φορές μικρότερο από τον Ήλιο και 70% μεγαλύτερο από τον πλανήτη Δία του ηλιακού μας συστήματος. Ο εντοπισμός έγινε αρχικά από το Κέπλερ, αλλά τα πρόσθετα στοιχεία του μεγέθους και της εντελώς πιθανής βραχώδους συστάσεων των πλανητών έγινε από επίγεια τηλεσκόπια και την μελέτη τους.

Το παράδοξο Φέρμι

Η ιστορία ξεκινάει κάπως έτσι: Πίσω στη δεκαετία του 1940 ο Enrico Fermi και μερικοί ακόμα διακεκριμένοι Φυσικοί, συζητούσαν για την πιθανότητα ύπαρξης εξωγήινης νοημοσύνης. Είχαν εντυπωσιαστεί από το γεγονός ότι ο Γαλαξίας μας αριθμεί 100 δισεκατομμύρια αστέρια, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο η ζωή εξελίχθηκε πολύ γρήγορα και προοδευτικά πάνω στη Γη. Παράλληλα, υποστήριζαν πως ένα νοήμων, εκθετικά αναπαραγώμενο είδος, θα μπορούσε να αποικίσει τον γαλαξία μας σε μερικά εκατομμύρια χρόνια. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, μορφές εξωγήινης νοημοσύνης θα έπρεπε να αποτελούν ένα σύνηθες φαινόμενο ως τώρα. Ο Fermi τους άκουγε προσεκτικά να αναπτύσσουν τη θεωρία τους και μετά τους ρώτησε απλά, "πού είναι λοιπόν όλοι;" Θέλοντας έτσι να υπογραμμίσει το ερώτημα: γιατί, αφού η εξωγήινη νοημοσύνη είναι τόσο κοινή, δεν έχουμε συναντήσει ακόμη νοήμονα εξωγήινα όντα. Το παράδοξο συνεχίζει και γίνεται όλο και πιο πολύπλοκο. Περισσότεροι από 150 πλανήτες εκτός του ηλιακού μας συστήματος, έχουν αναγνωριστεί τα τελευταία χρόνια.

Το γεγονός αυτό, ενισχύει την άποψη ότι πολλοί πλανήτες πρόσφοροι για την ανάπτυξη της ζωής, περιστρέφονται σε τροχιά γύρω από τα περισσότερα άστρα. Η επιστήμη της Παλαιοντολογίας αποδεικνύει ότι η οργανική ζωή εξελίχθηκε πολύ σύντομα αφού κρύωσε η επιφάνεια της Γης και έγινε αρκετά φιλόξενη για να προωθήσει την εξελικτική διαδικασία. Όσον αφορά τις απλές μορφές ζωής, η εξέλιξη δείχνει προοδευτικές τάσεις, προς εκείνα τα πλάσματα που έχουν μεγαλύτερα σώματα, εγκεφάλους και κοινωνική πολυπλοκότητα. Η εξελικτική ψυχολογία αποκαλύπτει αρκετά αξιόπιστα μονοπάτια, που ξεκινούν από απλούστερους κοινωνικούς εγκεφάλους και φτάνουν στη δημιουργική ευφυΐα των εγκεφάλων του ανθρώπινου επιπέδου. Παρόλα αυτά, 40 χρόνια εντατικής έρευνας για την ανεύρεση εξωγήινης νοημοσύνης δεν έχουν αποδώσει καρπούς. Δεν είχαμε ραδιοσήματα, ούτε αξιόπιστες μαρτυρίες θέασης αεροσκαφών, ούτε και στενές επαφές οποιουδήποτε τύπου.

Μετά τη Χιροσίμα, κάποιοι πρότειναν ότι αν υπήρχαν εξωγήινες μορφές ζωής τόσο εξελιγμένες ώστε να κατασκευάζουν αποικιακά διαστημικά σκάφη, τότε θα είχαν τη δυνατότητα να κατασκευάσουν θερμοπυρηνικές βόμβες, τις οποίες αργά ή γρήγορα θα έστρεφαν ο ένας εναντίον του άλλου με τα ανάλογα καταστροφικά αποτελέσματα.

Ίσως λοιπόν οι ευφυείς εξωγήινες μορφές ζωής να καταλήγουν πάντα στην αλληλοεξόντωση. Κάτι αντίστοιχο με την ανθρώπινη πραγματικότητα δηλαδή. Το παράδοξο του Fermi, έγινε για λίγο καιρό ένα προειδοποιητικό παραμύθι σχετικά με τη Γεωπολιτική του Ψυχρού Πολέμου. Μια διαφορετική και ακόμη πιο σκοτεινή εκδοχή, είναι αυτή που υποστηρίζει ότι οι εξωγήινοι δεν επιδίδονται σε αφανιστικούς πυρηνικούς πολέμους. Έχουν απλώς εθιστεί στα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Ξεχνούν να στείλουν ραδιοσήματα ή να αποικίσουν το διάστημα, επειδή είναι βυθισμένοι στον καταναλωτισμό και τον ναρκισσισμό των virtual reality games. Δεν χρειάζονται "φρουρούς" για να τους υποδουλώσουν σε ένα σύστημα  Matrix. Αυτό το κάνουν μόνοι τους με τον ίδιο τρόπο που το κάνουμε κι εμείς σήμερα. Το ουσιαστικό πρόβλημα, είναι ότι οποιοδήποτε εξελιγμένο μυαλό θα πρέπει να δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις έμμεσες νύξεις βιολογικής καταλληλότητας, παρά να ακολουθεί την ίδια την καταλληλότητα.

Αυτά τα στοιχεία, στη σημερινή πραγματικότητα, μεταφράζονται σε τροφές από fast food και σε πορνογραφία.

Η τεχνολογία παίζει πολύ καλά το ρόλο της, ελέγχοντας την εξωτερική πραγματικότητα, με σκοπό να προωθήσει την πραγματική μας βιολογική καταλληλότητα, είναι όμως ακόμα καλύτερη στο να μας παραδίδει μια κακή απομίμηση της καταλληλότητας αυτής. Η τεχνολογία μας περνάει υποκειμενικούς υπαινιγμούς επιβίωσης και αναπαραγωγής, απογυμνωμένους από τις επιρροές του πραγματικού κόσμου.

Ο φρέσκος οργανικός χυμός φρούτων, κοστίζει πολύ περισσότερο από την χωρίς καμία θρεπτική αξία σόδα. Το να δημιουργείς πραγματικές φιλίες, απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια από το να παρακολουθείς τη σειρά "Tα Φιλαράκια" στην τηλεόραση. Η πραγματική αποίκιση του Γαλαξία θα ήταν πολύ πιο δύσκολη, από ότι είναι η αναπαράστασή της στα γυρίσματα του "Star Wars" ή του "Serenity". Αυτού του είδους η τεχνολογία που προωθεί μια πλαστή εικόνα καταλληλότητας, τείνει να εξελίσσεται πολύ γρηγορότερα από την ψυχολογική μας αντίσταση σε αυτήν. Με την εφεύρεση της τυπογραφίας οι άνθρωποι διαβάζουν περισσότερες νουβέλες και κάνουν λιγότερα παιδιά. Μόνο κάποιοι "μίζεροι" θλίβονται για αυτό. Με την εφεύρεση του Xbox 360, οι περισσότεροι προτιμούν να υποδυθούν έναν  υψηλής ανάλυσης ψηφιακό πίθηκο, στο παιχνίδι του Peter Jackson King-Kong, από το να είναι αληθινοί άνθρωποι τέλειας ανάλυσης. Οι σημερινοί έφηβοι καλούνται να βρουν το δρόμο τους μέσα από ένα συνονθύλευμα εθιστικών ψυχαγωγικών προϊόντων, κακών απομιμήσεων της βιολογικής καταλληλότητας. Μερικά από αυτά είναι τα MP3, τα DVD, TiVo, XM radio, Verizon cellphones, Spice cable, EverQuest online, instant messaging, Ecstasy, BC Bud. Οι παραδοσιακοί τρόποι φυσικής, διανοητικής και κοινωνικής ανάπτυξης, (ο αθλητισμός, το διάβασμα στο σπίτι, τα ρομαντικά ραντεβού) έχουν πλέον παραμεριστεί. Οι λίγοι νέοι άνθρωποι, που έχουν τον αυτοέλεγχο να ακολουθήσουν το αξιοκρατικό μονοπάτι της ζωής, πολύ συχνά χάνουν το δρόμο τους την τελευταία στιγμή (κάποιοι απόφοιτοι του MIT για παράδειγμα, που επιλέγουν να υποβάλλουν το βιογραφικό τους για μια θέση σχεδιαστή ηλεκτρονικών παιχνιδιών στην εταιρεία Electronic Arts, παρά να κάνουν το ίδιο για μια θέση που αφορά τον σχεδιασμό πυραύλων, για λογαριασμό της NASA.

Αντίθετα φτάνοντας στο 2005 πια, οι περισσότερες εφευρέσεις αφορούν την ψηφιακή ψυχαγωγία. Η κορυφαία δεκάδα εταιρειών που γίνονται αποδέκτες ευρεσιτεχνιών, περιλαμβάνει συνήθως ονόματα όπως η IBM, η Matsushita, η Canon, η Hewlett Packard, η Micron Technology, η Samsung, η Hitachi, η Toshiba και η Sony, (και όχι εταιρείες όπως η Boeing, η Τoyota και η Wonderbra.

Έχουμε ήδη μεταβεί από μια οικονομία πραγματικότητας, σε μια ψηφιακή οικονομία και έχουμε αντικαταστήσει την επιστήμη της Φυσικής με την Ψυχολογία, χρησιμοποιώντας την σαν οδηγό αξιών και πηγή διεξόδου. Έχουμε ήδη αρχίσει να εξαφανιζόμαστε μέσα στα ίδια μας τα εγκεφαλικά κύτταρα. Η «αρχή» των απολαύσεων του Freud, θριαμβεύει έναντι της «αρχής» της πραγματικότητας. Αναπαράγουμε σε στενό κύκλο, ιστορίες ανθρωποκεντρικού ενδιαφέροντος, αντί να κάνουμε ευρεία αναμετάδοση μηνυμάτων παγκόσμιας ειρήνης και προόδου σε άλλα ηλιακά συστήματα. Ίσως οι υψηλής νοημοσύνης εξωγήινοι να έκαναν το ίδιο. Υπάρχει η υποψία ότι μια συγκεκριμένη περίοδος ναρκισσισμού, που απομιμείται την βιολογική καταλληλότητα, είναι αναπόφευκτη μετά από την εξέλιξη οποιασδήποτε νοήμονος μορφής ζωής. Αυτό αποτελεί τον "ύψιστο πειρασμό" για οποιοδήποτε τεχνολογικό είδος-να διαμορφώσει δηλαδή την αντικειμενική του πραγματικότητα, με τέτοιο τρόπο ώστε να του παρέχει τους σχετικούς υπαινιγμούς της επιτυχίας στην αναπαραγωγή και την επιβίωση, χωρίς όμως να φτάνει στην ουσία. Είναι πολύ πιθανό τα περισσότερα είδη διανοητικά εξελιγμένων εξωγήινων, να εκλείπουν σταδιακά, αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο και αποθέματα ενέργειας στις απολαύσεις τους, από ότι διαθέτουν στα παιδιά τους.

Θα αναπτύξουν επίσης έναν βαθύτερο φόβο και μια απέχθεια για την ψηφιακή ψυχαγωγία, τα ψυχοενεργά φάρμακα και τα αντισυλληπτικά. Θα δώσουν ιδιαίτερη έμφαση σε αξίες όπως είναι η σκληρή δουλειά, η μακροπρόθεσμη ανταμοιβή, και η περιβαλλοντική διαχείριση. Παράλληλα, θα συνδυάσουν τις οικογενειακές αξίες της θρησκείας από τη μια, με τις αξίες υποστήριξης της Greenpeace από την άλλη.

Μια πολύ επικίνδυνη, "ιδέα μέσα στην ιδέα", είναι ότι αυτό το σενάριο συμβαίνει ήδη. Οι Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι Φονταμελιστές, καθώς και οι ακτιβιστές, πολέμιοι του καταναλωτισμού, ήδη κατανοούν τι είναι ο "ύψιστος πειρασμός", και πώς μπορούν να τον αποφύγουν. "Μονώνουν" και απομονώνουν τον εαυτό τους, από τους δικούς μας τους δημιουργικής τάξεως, ονειρόκοσμους, και τα διαρκώς αναζητούμενα οικονομικά μας. Περιμένουν υπομονετικά, να εκλείψει ο υποδυόμενος την καταλληλότητα, ναρκισσισμός μας. Αυτοί οι ιδανικοί κηδεμόνες, με το πρακτικό μυαλό, θα κληρονομήσουν τη Γη, με τον ίδιο τρόπο που οι εξωγήινοι ομοϊδεάτες τους, μπορεί να έχουν κληρονομήσει κάποιους άλλους πλανήτες.

Όταν τελικά πετύχουν την πολυπόθητη "επαφή", δεν θα είναι μια συνάντηση αναγνωστών ροζ μυθιστορημάτων, με παίκτες ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Θα είναι μια συγκέντρωση υπεύθυνων και ιδανικών "σούπερ"-γονιών, που θα συγχαίρουν ο ένας τον άλλο για το κατόρθωμά τους να επιβιώσουν, όχι μόνο από τις θερμοπυρηνικές βόμβες, αλλά και από το Xbox.

Σεισμός μεγάλος βόρεια στη Σουμάτρα 7.1 R

F-E Region:	Off West Coast of Northern Sumatra	7.1 (Mw)
Time:	2012-01-10 18:36:58.1 UTC+2 ώρες
Magnitude:	7.1 (Mw)
Epicenter:	93.07°E 2.43°N
Depth:	10 km
Status:	M - manually revised

Ο ουρανός και πλανήτες από 9 έως 15-1-2012

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
(Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

• Ο Ερμής είναι πολύ χαμηλά στα νοτιοανατολικά τα ξημερώματα. Θα είναι δύσκολα ορατός αυτή την εβδομάδα. Η ταχύτατα κινούμενος πλανήτης θα επανεμφανιστεί στον ουρανό το βράδυ στα τέλη Φεβρουαρίου.

• Ο Σείριος, το αστέρι του Μεγάλου Κυνός, λάμπει χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά μετά το σούρουπο, πολύ κάτω του Ωρίωνα. Ο Προκύων, το αστέρι του Μικρού Κυνός, λάμπει στα ανατολικά στα αριστερά του Σείριου (όχι πολύ μακριά και στα δεξιά της Σελήνης απόψε).

• Στις αρχές της νύχτας αυτή την εποχή του έτους, το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου ισορροπεί σε μια γωνία το, ψηλά στα δυτικά.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 9:09 μ.μ.  

• Ο Κρόνος ανατέλλει λίγο μετά την 1 π.μ. αυτή την εβδομάδα και εμφανίζεται περίπου 40 ° ψηλά στα νότια από τη στιγμή που αρχίζει το λυκόφως. Οι δακτυλιοειδείς πλανήτης λάμπει με μέγεθος 0,7 και ξεχωρίζει με φόντο την Παρθένο. Το πιο λαμπρό αστέρι που αστερισμού, μεγέθους 1,0, ο Στάχυς, βρίσκεται 7 ° στα δεξιά του Κρόνου. Όταν παρατηρηθεί με τηλεσκόπιο, ο πλανήτης εκτείνεται στα 17 ", ενώ οι δακτύλιοί του εκτείνονται στα 38", έχοντας κλίση 15°.

• Σήμερα το βράδυ, η λαμπρή Αφροδίτη χρησιμεύει ως οδηγός για τον εντοπισμό του πιο απόκεντρου πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος, του Ποσειδώνα. Επειδή ο πλανήτης λάμπει αμυδρά με μέγεθος 8,0, θα χρειαστείτε κιάλια ή τηλεσκόπιο για να τον εντοπίσετε.  Όταν ο ουρανός σκοτεινιάζει, τοποθετήστε την Αφροδίτη στο κέντρο του πεδίου και στη συνέχεια αναζητήστε τον Ποσειδώνα 1,2° στα βόρειά της. Μην συγχέετε τον Ποσειδώνα με το 4ου μεγέθους ι του Υδροχόου, το οποίο βρίσκεται 0,5 ° (το πλάτος της πανσέληνου) νοτιοανατολικά της Αφροδίτης. Η Αφροδίτη, με μέγεθος -4, είναι 60.000 φορές πιο φωτεινή από τον Ποσειδώνα.
  
  
  

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 10:48 μ.μ. 

• Ο Άρης λάμπει 9° περίπου πάνω από την Σελήνη (σε χάση) πριν και κατά τη διάρκεια του λυκαυγούς του Σαββάτου. Τότε, ο Άρης και ο Κρόνος είναι ψηλά και αναμένουν το τηλεσκόπιό σας. Για μερικά πρωινά ακόμη, το φεγγάρι περνάει κάτω από τους πλανήτες.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 6:39 μ.μ.   

• Το κλειστό (δύσκολα να ξεχωρίσει) διπλό αστέρι γ της Παρθένου βρίσκεται πάνω από την Σελήνη στο λυκαυγές της Κυριακής.

• Ο Άρης λάμπει με μέγεθος  -0,1 έχοντας ένα ξεχωριστό πορτοκαλί-κόκκινο χρώμα που τον κάνει να ξεχωρίζει. Νωρίτερα σήμερα, ο πλανήτης πέρασε τα σύνορα από τον Λέοντα στην Παρθένο. Θα παραμείνει εκεί για λίγες εβδομάδες πριν περάσει ξανά στον Λέοντα νωρίς τον Φεβρουάριο. Με τηλεσκόπιο, ο βόρειος πόλος του πλανήτη ξεχωρίζει σε έναν δίσκο που φτάνει τα 10".
  
  
  
  

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 12:27 μετά τα μεσάνυχτα. 

• Τελευταίο τέταρτο της Σελήνης στις 11:07 π.μ αύριο το πρωί. Θα την δείτε να βγαίνει πάνω από τον ανατολικό-νοτιοανατολικό ορίζοντα γύρω στις 12:30 π.μ. και να σηκώνεται ψηλότερα στο νότο καθώς το λυκόφως αρχίζει να ζωγραφίζει τον ουρανό. Η Σελήνη περνά τις πρωινές ώρες στο νότιο τμήμα του αστερισμού της Παρθένου, ελαφρώς κάτω από το δίδυμο του Κρόνου και του Στάχυ.

• Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία διέρχεται από τον κεντρικό μεσημβρινό του πλανήτη στις 8:18 μ.μ.

• Θέλετε να γίνετε καλύτερος ερασιτέχνης αστρονόμος; Μάθετε τη θέση των αστερισμών με βάση τα πιο λαμπρά αστέρια τους και τους σχηματισμούς τους. Αυτό είναι το κλειδί για να εντοπίσετε και τα διάφορα αντικείμενα από το βαθύ ουρανό με κιάλια ή με τηλεσκόπιο. Ένας πολύ χρήσιμος οδηγός για εύκολο εντοπισμό των αστερισμών σε όλο τον ουρανό είναι το βιβλίο The Monthly Sky Guide (εκδόσειςΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης).

• Μπορεί ένα αυτοματοποιημένο τηλεσκόπιο να αντικαταστήσει τους αστροχάρτες; Όπως ο Terence Dickinson και ο Alan Dyer λένε στο Backyard Astronomer's Guide:  "Δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει πλήρως το σύμπαν, αν δεν αναπτύξει την ικανότητα να βρίσκει πράγματα στον ουρανό και αν δεν κατανοεί τις ουράνιες κινήσεις. Αυτή η γνώση κατακτάται μόνο όταν κάποιος αφιερώνει χρόνο κάτω από τα αστέρια με φιλομάθεια και με έναν αστροχάρτη στα χέρια." Χωρίς αυτά, "Ο ουρανός ποτέ δεν γίνεται ένα φιλικό μέρος."

• Θέλετε να μυηθείτε στο χώρο της αστροφωτογραφίας; Συμβουλευθείτε το βιβλίοΑστροφωτογραφία(εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ Θεσσαλονίκης) και αποκτήστε τις κατάλληλες γνώσεις για να φωτογραφίσετε το ηλιακό μας σύστημα και πέρα από αυτό).
  
  
  
   

• Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο:www.spaceweather.com.

• Ο Ερμής (μέγεθος περίπου -0,4) φαίνεται ολοένα και χαμηλότερα κάθε πρωί. Ψάξτε τον με κιάλια 30 λεπτά πριν την ανατολή του ήλιου μόλις πάνω από τον νοτιοανατολικό ορίζοντα. Μη τον μπερδέψετε με τον αμυδρότερο Αντάρη, πολύ μακριά πάνω και στα δεξιά του Ερμή.

• Η Αφροδίτη (μέγεθος -4, από τον Αιγόκερο στον Υδροχόο), ανεβαίνει ψηλότερα στον νοτιοδυτικό ουρανό. Ο λαμπρός πλανήτης κάνει μια πολύ καλή εμφάνιση σαν «Αποσπερίτης» κατά τη διάρκεια του λυκόφωτος και νωρίς το βράδυ όλο το χειμώνα και για μεγάλο μέρος της άνοιξης.  Με τηλεσκόπιο, η Αφροδίτη είναι ένας μικρός δίσκος 13" σε διάμετρο, σε φάση gibbous.

• Ο Άρης (με μέγεθος 0, στα σύνορα Λέοντα-Παρθένου) ανατέλλει περίπου στις 10 το βράδυ. Βρίσκεται κάτω από τον Βασιλίσκο του Λέοντα. Με τηλεσκόπιο, ο Άρης είναι ακόμα μια σφαίρα 9,5 δευτερόλεπτα του τόξου σε διάμετρο. Θα βρεθεί σε αντίθεση (μόνο 13,9 δευτερόλεπτα του τόξου) τον ερχόμενο Μάρτιο. 

Ο Άρης είχε μεγαλώσει στα 9 δευτερόλεπτα του τόξου σε διάμετρο την 1η Ιανουαρίου όταν ο Jim Phillips έβγαλε αυτή την φωτογραφία με ένα 10ίντσο αποχρωματικό διοπτρικό τηλεσκόπιο και την Skynyx έγχρωμη βιντεοκάμερα. Η μεγάλη σκούρα περιοχή πάνω δεξιά είναι η Syrtis Major. 

• Ο λαμπρός Δίας (μέγεθος -2,5, στα σύνορα μεταξύ Κριού και Ιχθύων) είναι ψηλά στα νότια το σούρουπο και ψηλότερα αργότερα το βράδυ (μεσουρανεί μετά τις 7 μ.μ.). Η φαινόμενη διάμετρός του είναι 42 δευτερόλεπτα του τόξου.

• Ο Κρόνος (μέγεθος +0,7, στη Παρθένο) λάμπει στα νότια το λυκαυγές. Ανατέλλει πριν τις 2 π.μ. Ο Στάχυς τρεμοσβήνει 6° κάτω και στα δεξιά του. Ο λαμπρότερος Αρκτούρος φέγγει αρκετά πιο μακριά πάνω και στα αριστερά του Κρόνου και του Στάχυ.

• Ο Ουρανός (μέγεθος 5,9, στους Ιχθείς) είναι ακόμα ψηλά στα νοτιοδυτικά όταν αρχίζει να βραδιάζει.

• Ο Ποσειδώνας (μέγεθος 7,9) είναι χαμηλά στα νοτιοδυτικά νωρίς το βράδυ, κοντά στην Αφροδίτη (δείτε το διάγραμμα πιο πάνω).

Φωτοστέφανα στον ουρανό

Photo1:Francesc Pruneda, Spain.

Photo2:Dan Bush, Albany.

Όταν μικροσκοπικά παγωμένα κρύσταλλα αιωρούνται στην ατμόσφαιρα σε ύψος 5-10 χιλιομέτρων από το έδαφος "λυγίζουν"  το φως που εκπέμπεται από τη Σελήνη και σχηματίζουν αυτό το όμορφο θέαμα, ένα φωτεινό στεφάνι γύρω από το δορυφόρο μας.

Ουρανός και αστρονομικά φαινόμενα-Ιανουάριος 2012

Γράφει η Αστροφυσικός Ελένη Χατζηχρήστου


Εικ. Ουρανος: Ο ουρανός του Ιανουαρίου για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/01/2012 22:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)

Αυτό το Μήνα..

Η νέα χρονιά σηματοδοτεί για πολλούς ανθρώπους και μια νέα αρχή, την ελπίδα για κάτι καλύτερο στην επίγεια ζωή. Αλλά και στους ουρανούς υπάρχουν ακόμη πολλά άγνωστα φαινόμενα που περιμένουν να ανακαλυφθούν και κάθε χρόνο βρισκόμαστε πιο κοντά στην κατανόηση του κόσμου μας. Τον πρώτο μήνα του χρόνου θα έχουμε τρεις βροχές διαττόντων, εκ των οποίων οι Τεταρτίδες είναι η καλύτερη ίσως ευκαιρία παρατήρησης διαττόντων μέχρι τον Απρίλιο. Στις 5 Ιανουαρίου η Γη θα βρεθεί στο περιήλιο, την κοντινότερη στον Ήλιο απόστασή της (147 εκατομμύρια χιλιόμετρα περίπου). Ανάμεσα στους λαμπρούς πλανήτες που θα κάνουν την εμφάνισή τους αυτό το μήνα στον ουρανό, θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε και τον μακρινό Ποσειδώνα. Σημαντικό γεγονός με την εκπνοή του μήνα του θα είναι η επίσκεψη του αστεροειδή Ερωτα στην κοσμική γειτονιά μας. Ο Έρως είναι από τους πιο ασυνήθιστους «ελάσσονες πλανήτες» του ηλιακού μας συστήματος και στις 31 Ιανουαρίου αναμένεται να φτάσει σε απόσταση αναπνοής από τη Γη, μόλις 26.7 εκατομμύρια χιλιόμετρα (λιγότερο από το 1/5 της απόστασης Γης-Ήλιου). Ο αστεροειδής θα έχει αστρονομικό μέγεθος 8.6 και θα είναι ορατός ακόμη και με ένα μικρό τηλεσκόπιο, ενώ η γρήγορη κίνησή του ως προς τα μακρινά «ακίνητα» άστρα θα είναι εμφανής ακόμη και σε διάστημα μιάς ώρας. Τέλος, η διαστημική αποστολή Cassini θα πλησιάσει τον δορυφόρο του Κρόνου Τιτάνα στις 2 και 30 Ιανουαρίου και τους μικρότερους δορυφόρους του πλανήτη Ελένη, Μίμα και Ιανό στις 4 Ιανουαρίου.


Εικ. Ερως: Ο αστεροειδής/ελάσσων πλανήτης Ερως θα πλησιάσει τη Γη στις 31 Ιανουαρίου.

Βροχές Διαττόντων

Την 1η Ιανουαρίου η Γη θα μπει στο νέφος της αστρικής σκόνης που άφησε πίσω του ένας άγνωστος κομήτης στο μακρινό παρελθόν. Αυτό θα δημιουργήσει τους Τεταρτίδες, βροχή διαττόντων που κορυφώνεται στις 3-4 Ιανουαρίου οπότε μπορούμε να δούμε ως και ένα διάττοντα το λεπτό, με την προϋπόθεση ότι ο ουρανός είναι αρκετά σκοτεινός αφού οι Τεταρτίδες δεν είναι ιδιαίτερα λαμπροί διάττοντες. Ευτυχώς φέτος το φως της Σελήνης δεν θα αποτελέσει πρόβλημα. Οι Τεταρτίδες πήραν το όνομά τους από την περιοχή του ουρανού όπου βρίσκεται το φαινόμενο ακτινοβόλο σημείο τους, που είναι η Quadrans Muralis ή Επιτοίχιος Τετράς (δεν είναι επίσημος αστερισμός αλλά αποτελεί μέρος του αστερισμού Βοώτης).

Στις 15-16 Ιανουαρίου μία ακόμη βριχή διαττόντων θα κάνει την εμφάνισή της, οι Δέλτα Καρκινίδες, που ανατέλλουν με τη δύση του Ήλιου και μεσουρανούν στον αστερισμό του Καρκίνου, τα μεσάνυκτα. Δεν περιμένουμε περισσότερους από 4 διάττοντες την ώρα υπό ιδεατές συνθήκες σκοτεινού ουρανού και δυστυχώς φέτος η Σελήνη τριών τετάρτων δεν φαίνεται να αφήνει πολλά περιθώρια για την παρατήρησή τους.

Στις 18 Ιανουαρίου θα έχουμε μία ακόμη βροχή διαττόντων, τους Κόμα Βερενικίδες. Είναι από τους ταχύτερους διάττοντες που γνωρίζουμε (ως και 65 χλμ το δευτερόλεπτο) αλλά δεν περιμένουμε περισσότερα από δύο μετεωροειδή την ώρα.


Εικ. Τεταρτίδες: Η βροχή διαττόντων Τεταρτίδες ορατή στις αρχές του μήνα (Image:Stellarium/IM).

Πλανήτες
Τις πρώτες δύο εβδομάδες του μήνα ο Ερμής θα είναι ορατός στο νοτιοανατολικό ορίζοντα λίγο πριν την ανατολή του Ήλιου, για μόλις 30 περίπου λεπτά.
Λίγο μετά τη δύση του Ήλιου, το λαμπρότερο ουράνιο σώμα στον ουρανό θα είναι η Αφροδίτη, με αστρονομικό μέγεθος -4.0. Στην αρχή του μήνα θα βρίσκεται νοτιοδυτικά στον αστερισμό του Αιγόκερω ενώ ως το τέλος του μήνα θα έχει περάσει στον Υδροχόο. Με ένα ζευγάρι κιάλια μπορείτε να παρακολουθήσετε τις φάσεις της Αφροδίτης, 82% την 1η Ιανουαρίου, 72% την 31η.

Στις 13 Ιανουαρίου η Αφροδίτη θα βρίσκεται μία μοίρα αριστερά από τον Ποσειδώνα ο οποίος θα έχει αστρονομικό μέγεθος μόλις 8.0 και γαλαζοπράσινη δισκοειδή όψη. Στις 14 Ιανουαρίου στην αντίθετη πλευρά του ουρανού (ανατολικά) ζευγαρώνουν η Σελήνη και ο Άρης, ο τελευταίος με αστρονομικό μέγεθος -0.1.

Μετά τη δύση της Αφροδίτης το λαμπρότερο ουράνιο σώμα θα είναι ο Δίας με αστρονομικό μέγεθος -2.5, ο οποίος τον Ιανουάριο θα μετακινηθεί από τους Ιχθείς στον Κριό. Στις 2 Ιανουαρίου θα βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 5 μοιρών από τη Σελήνη με την οποία θα ξανασυναντηθεί στον ουρανό στις 29-30 Ιανουαρίου.

Ο Κρόνος ανατελλει γύρω στα μεσάνυκτα και μεσουρανεί λίγο πριν την ανατολή του Ήλιου. Στα δεξιά του Κρόνου θα βρίσκεται ο Στάχυς της Παρθένου, με περίπου όμοια λαμπρότητα με τον πλανήτη.

Ο μακρινός Ουρανός εμφανίζεται στον ουρανό στο πρώτο μισό της νύκτας, με αστρονομικό μέγεθος 5.9 και χαρακτηριστικό γαλαζοπράσινο χρώμα.

Ο αμυδρός Ποσειδώνας, με αστρονομικό μέγεθος μόλις 8.9 θα βρίσκεται στα δυτικά του Ουρανού για λίγο αφού θα δύει τις πρώτες νυκτερινές ώρες. Σιγά-σιγά ο Ποσειδώνας θα γίνει λιγότερο ορατός και θ αεξαφανιστεί ως τα τέλη του 2013 οπότε θα εμφανιστεί και πάλι, στον πρωινό όμως ουρανό.


Εικ. ΑφροδιτηΠοσειδωνας: Η Αφροδίτη περνάει κοντά στον αμυδρό Ποσειδώνα στα μέσα του μήνα (Image: Stellarium/IM).


Σελήνη

Την 1η Ιανουαρίου Πρώτο Τέταρτο Σελήνης, Πανσέληνος την 9η, Τελευταίο Τέταρτο την 16η, Νέα Σελήνη την 23η και Πρώτο Τέταρτο και πάλι την 31η Ιανουαρίου. Η Σελήνη θα βρίσκεται στο απόγειο (404.579 χλμ) στις 2 Ιανουαρίου, στο περίγειο (369.886 χλμ) στις 17 Ιανουαρίου και πάλι στο απόγειο (404.323 χλμ) στις 30 Ιανουαρίου. Στις 25-26 Ιανουαρίου η Αφροδίτη με τη Σελήνη θα δημιουργήσουν ένα όμορφο ζευγάρι στον ουρανό.

Αναλυτικό Αστρονομικό Ημερολόγιο
1 Ιανουαρίου: Πρώτο Τέταρτο Σελήνης.
2 Ιανουαρίου: Η Σελήνη στο Απόγειο.
3 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Δία.
3-4 Ιανουαρίου: Κορύφωση βροχής διαττόντων Τεταρτίδες.
5 Ιανουαρίου: Η Γη στο Περιήλιο (0.983284 αστρονομικές μονάδες ή 147.1 εκατ. χλμ.). Η Σελήνη κοντά στις Πλειάδες.
6 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Αλδεμπαράν.
9 Ιανουαρίου: Πανσέληνος.
10 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στο αστρικό σμήνος Κυψέλη.
12 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Βασιλίσκο.
14 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Άρη.
16 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Άρη και στον Στάχυ. Τελευταίο Τέταρτο Σελήνης.
17 Ιανουαρίου: Η Σελήνη στο Περίγειο.
19 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Αντάρη.
23 Ιανουαρίου: Νέα Σελήνη.
26 Ιανουαρίου: Δίδυμο Αφροδίτης-Σελήνης.
30 Ιανουαρίου: Η Σελήνη κοντά στον Δία. Η Σελήνη και πάλι στο Απόγειο.
31 Ιανουαρίου: Πρώτο Τέταρτο Σελήνης.



Εικ. Οριζοντας: Ο ορίζοντας του Ιανουαρίου, κοιτώντας βόρεια, για το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της Αθήνας (15/01/2012 22:00 UTC). (Credit: http://space.about.com)